THE.  STANDARD   SERIES 


A  FIRST  READER 


IN 


m    ESPERANTO 


Compiled  by 

E.  A.  L.AWRENCE 


UNNEX 

California 
gional 


Cility  te  CKica|(f»  T«ro«kt<» 

PfSRlNG  H.  REVELL  COMPANY 


t^akdoxk  Att^  JC.«Sinb«ir{i:H 


►  PKIC£    TWENTY-riVK   CKNX^    WK'f 


Digitized  by  \he  Internet  Arcliive 

in  2007  witli  funding  from 

IVIicrosoft  Corporation 


littp://www.archive.org/details/firstreaderintenOOIawriala 


A  FIRST  READER 


INTENDED  FOR  THOSE  WHO  ARE 

BEGINNING    THE    STUDY 

OF  ESPERANTO 


COMPILED   BY 

E.  A.  LAWRENCE 


New  York  Chicago  Toronto 

FLEMING   H.   REVELL  COMPANY 

London    and    Edinburgh 


GUIDE  TO  CONTENTS 


This  little  book  has  a  two-fold  object — it  is  in- 
tended for  a  Reader  and  Reciter,  and  also  to  help 
those  beginners  who  find  some  difficulty  in  using 
the  correlatives  and  affixes  correctly. 

The  story  taken  |for  illustration  is  one  out  of 
the  collection  known  as  Esperantaj  Prozafoj,  and 
has  been  chosen  on  account  of  the  suffixes  and 
prefixes  used  in  the  story,  some  24  occurring  in 
its  course. 

It  must  not  be  forgotten  that  these  suffixes  and 
prefixes  may  themselves  be  used  as  independent 
words,  as  well  as  in  helping  to  form  compound 
words. 

Dr.  Zamenhof  says  in  his  Fundamenta  Kres- 
tomatio  : — 

"  I  arranged  a  complete  dismemberment  of  ideas 
into  independent  words,  so  that  the  whole  lan- 
guage, instead  of  words  in  different  grammatical 
forms,  consists  only  of  unchangeable  words.  If 
you  take  any  work  written  in  my  language,  you 
will  find  that  every  word  appears  always  and  onlv 
in  one  unalterable  form,  namely,  that  in  which 
it  is  printed  in  the  Dictionary.  The  various 
grammatical  inflections  are  expressed  by  the 
junction  of  unchangeable  syllables." 

Thus  prefixes  and  suffixes  such  as  -aj-,  -ec-,  -em-, 

Copyright,  1907,  by  Fleming  H.  Revell  Company 


-re-,  -id-,  etc.,  may  all  be  used  as  independent 
words,  the  addition  of  '<?'  forming  a  noun,  thus 
ajo,  *a  thing,'  eco,  *a  quality ';  the  addition  of  *i' 
forming  the  infinitive  of  a  verb,  as  igi,  *  to  become/ 
etc.  It  sometimes  happens  that  a  word,  appar- 
ently consisting  of  a  root  and  an  affix,  is  itself  a 
root.  For  example,  in  the  word  tomistro,  "a 
knapsack,"  ist  is  not  a  suffix  denoting  occupation, 
but  a  part  of  the  root  tornistr. 

Another  thing  for  the  beginner  to  remember 
is  that  in  Esperanto  words  often  cannot  be  trans- 
lated literally ;  that  which  is  needed  is  an  exact 
translation  of  the  underlying  idea  which  different 
nations  often  render  in  varying  ways.  For  in- 
stance, the  Frenchman  says,  "I  have  hunger"; 
the  English  and  Germans,  "I  am  hungry."  The 
Englishman  says,  "How  do  you  do? " ;  the  Ger- 
man, "How  do  you  find  yourself?" ;  the  French- 
man, "How  do  you  carry  yourself?";  yet  all 
mean  the  same  thing,  Kiel  vifartas  ? 

Finally,  I  hope  no  one  will  suppose  that  in 
these  two  stories  I  have  included  every  possible 
difficulty.  If  necessary,  this  little  Reader  will 
be  No.  1  of  a  series. 

I  take  here  the  opportunity  of  thanking  M.  de 
Beaufront,  the  Messrs.  Hachette,  R.  Van 
Melckebeke,  Capt.  Cape,  and  others  for  per- 
mission to  reprint ;  and  also  the  kind  friends  who 
have  advised  and  helped  me  in  the  preparation  of 
this  First  Reader,      e.  A.  LAWRENCE. 


2101157 


GUIDE  TO  CONTENTS 


This  little  book  has  a  two-fold  object — it  is  in- 
tended for  a  Reader  and  Reciter,  and  also  to  help 
those  beginners  who  find  some  difficulty  in  using 
the  correlatives  and  affixes  correctly. 

The  story  taken  jfor  illustration  is  one  out  of 
the  collection  known  as  Esperantaj  Prozajoj,  and 
has  been  chosen  on  account  of  the  suffixes  and 
prefixes  used  in  the  story,  some  24  occurring  in 
its  course. 

It  must  not  be  forgotten  that  these  suffixes  and 
prefixes  may  themselves  be  used  as  independent 
words,  as  well  as  in  helping  to  form  compound 
words. 

Dr.  Zamenhof  says  in  his  Fundamenta  Kres- 
tomatio  : — 

"  I  arranged  a  complete  dismemberment  of  ideas 
into  independent  words,  so  that  the  whole  lan- 
guage, instead  of  words  in  different  grammatical 
forms,  consists  only  of  unchangeable  words.  If 
you  take  any  work  written  in  my  language,  you 
will  find  that  every  word  appears  always  and  only 
in  one  unalterable  form,  namely,  that  in  which 
it  is  printed  in  the  Dictionary.  The  various 
grammatical  inflections  are  expressed  by  the 
junction  of  unchangeable  syllables." 

Thus  prefixes  and  suffixes  such  as  -aj-,  -ec-,  -em-, 

Copyright,  igoj,  by  Fleming  H.  Revel  I  Company 


-re-y  -id-,  etc.,  may  all  be  used  as  independent 
words,  the  addition  of  '<?'  forming  a  noun,  thus 
ajo,  'a  thing,'  eco,  *a  quality ';  the  addition  of  *i* 
forming  the  infinitive  of  a  verb,  as  igi, '  to  become/ 
etc.  It  sometimes  happens  that  a  word,  appar- 
ently consisting  of  a  root  and  an  affix,  is  itself  a 
root.  For  example,  in  the  word  tomistro^  "a 
knapsack,"  ist  is  not  a  suffix  denoting  occupation, 
but  a  part  of  the  root  tornistr. 

Another  thing  for  the  beginner  to  remember 
is  that  in  Esperanto  words  often  cannot  be  trans- 
lated literally ;  that  which  is  needed  is  an  exact 
translation  of  the  underlying  idea  which  different 
nations  often  render  in  varying  ways.  For  in- 
stance, the  Frenchman  says,  "  I  have  hunger  " ; 
the  English  and  Germans,  "I  am  hungry."  The 
Englishman  says,  "  How  do  you  do  ? " ;  the  Ger- 
man, "How  do  you  find  yourself?" ;  the  French- 
man, "How  do  you  carry  yourself?";  yet  all 
mean  the  same  thing,  Kiel  vifartas  ? 

Finally,  I  hope  no  one  will  suppose  that  in 
these  two  stories  I  have  included  every  possible 
difficulty.  If  necessary,  this  little  Reader  will 
be  No.  1  of  a  series. 

I  take  here  the  opportunity  of  thanking  M.  de 
Beaufront,  the  Messrs.  Hachette,  R.  Van 
Melckebeice,  Capt.  Cape,  and  others  for  per- 
mission to  reprint ;  and  also  the  kind  friends  who 
have  advised  and  helped  me  in  the  preparation  of 
this  First  Reader,      e.  A.  LAWRENCE. 


2101157 


ALPA     ROZO. 

La  montoj  estas  kaj  restas  carmego  por  ciuj  atnikoj 
de  bela  nature. 

Tiel  ankaii  profesoro  Petro  Brummer  opiniis,  kaj 
tial  li  ciujare  vojagadis  Svisujon  kun  sia  edzino : 
infanojn  ili  ne  havis. 

Profesoro  Brummer  estis  kun  tuta  sia  instruiteco 
granda  infano,  havanta  grandan  respekton  por  ciuj 
homoj,  antaii  cio  ]K)r  sia  edzino,  kiu  tamen,  tion  mi 
devos  konfesi  por  sia  laiido,  neniel  trouzis  lian 
obeemon. 

Tiun  ci  jaron  ili  estis  trovintaj  bonegan  lokon, 
bongustan  nutrajon,  puretan  logejon,  agrablan 
kunvivantaron,  kaj  sufice  konvenan  prezon. 

Tien  ankaii  nia  ministro  estis  voyag;onta  en  tiu 
tempo. 

La  loko  posedis  krom  tio  la  netakseblan  pre- 
ferindecon,  ke   la   profesoro   povis   entrepreni   siajn 


Tid,  thus,  so. 

Tial,  therefore. 

Oiu,  each  (ciujare.  yearly). 

Ciuj  homoj.  Here  ciu  takes 
the  plural  sign  in  agree- 

^  ment  with  homoj. 

Cio,  everj-^thiug.  This  word 
from  its  nature  cannot 
have  a  plural,  but  it  may 
take  the  accusative  "n." 

Kiuy  who. 


Tion,  that.  This  word  is  the 
object  of  the  verb  "  con- 
fess," and  therefore  takes 
the  accusative  "«." 

Tien,  there.  As  the  sense 
indicates  movement,  tie  re- 
quires the  "  n  "  of  direction. 

Tiu,  that,  specified  person  or 
thing  (used  in  conjunction 
with  noun). 

Tio,  that  (thing). 


Tro-uzi,  compound  word,  from  tro,  too  much,  and  vzi,  to  use. 


AN     ALPINE     ROSE. 


Word. 


Affixes. 


Carm-eg-j),  a  delight, 
from  Carma,  charm- 
ing. 

Voja^-ad-is,  travelled, 
from  vqjagi,  to  make 
a  journey. 

Svis-uj-on,  Switzer- 
land. 

Edz-in-o,  wife,  from 
edzo,  husband. 

Instru-it-ec-o,  having- 
been  -  instructedness 
( knowledge) ,  from 
instrui,  to  instruct. 

Obe-em-on,  obedience, 
from  obei,  to  obey. 

Tractability,  would  be 
the  better  transla- 
tion, as  obeeco  is 
obedience. 

Nutr-aj-on,  food,  from 
nutri,  to  feed. 


Pur-et-an,  fairly  clean, 
from  ptira,  pure. 

Lo^-ej-on,  lodging, 
from  lo^i,  to  lodge. 

Kim  -  viv  -ant-ar-  an, 
from  kun,  with,  and 
vivi,  to  live. 

Ne-taks-eblan,  inesti- 
mable, ne,  not 
taksi,  to  appraise, 
estimate. 

Prefer-ind-ec-on,  ad- 
vantage (the  quality 
of  being  worthy  of 
preference). 


eg  denotes  increase  of  degree,  as 
bonega,  excellent. 

ad  denotes  an  action  which  is  con- 
tinued or  habitual,  a,s  parolado, 
a  speech. 

uj    denotes  that  which  contains. 

in    denotes  the  feminine  sex. 

ec  denotes  abstract  qualify,  cor- 
responds with  the  English 
suffixes  "ness,"  "ship,"  "ity," 
etc. ,  as  amikeco,  friendship. 

em  denotes  inclination,  or  propen- 
sity to,  as  laborema,  laborious. 


aj  denotes  that  which  something  is 
made  from  or  has  the  quality 
of:  (it  is  concrete,  and  not 
abstract  like  ec),  and  may  often 
be  distinguished  by  inserting 
the  word  "thing"  thus,  in- 
fanajo,  a  childish  thing. 

et  denotes  diminution  of  degree,  as 
monteto,  a  hill. 

ej  denotes  a  place  specially  tised 
for,  as  pre§ejo,  a  church. 

ar  denotes  a  collection;  the  word 
here  means  "society." 

ebl  denotes  possibility,  as  fieksebUif 
flexible. 


ind   denotes  worthy  of,  deserving, 
ec     denotes  abstract  quality. 


6 

devajn  montovagadojn  sen  tro  granda  fortuzo,  kio, 
por  viro  kun  korpo  kiel  tiu  de  1'  profesoro,  estis 
satindega. 

£n  la  tago,  kiam  tiu  ci  vera  okazintajo  farigis, 
la  profesoro  cells  la  supron  de  la  50-metrojn-alta 
Ochsenkegel,  kaj  al  tio  ci  li  eatis  dedicinta  7  horojn. 

"  Alportu  kun  vi  Alpan  rozon  al  mi,  Pecjo  !  "  diris 
la  profesoredzino  al  sia  foriranta  edzo,  kiu,  obeema 
kiel  ciam,  penis  plenumi  sian  deziron. 

La  suprenirejo  estis  belega,  Veninte  kelkajn 
metro jn  alten  kaj  jam  ne  videbla  por  sia  edzino,  li 
prenis  iom  da  tritikajo  kaj  botelon  da  bona  vino  el 
sia  tomistro  kaj  sidigis  (see  page  9)  sur  stonon  per 
^  la  belecon  (see  page  9)  de  V  naturo. 


Kio,  which,  what  (thing). 

Kiel,  like,  how,  as. 

Tiu,  that ;  specified  person 
or  thing  (used  in  con- 
junction with  noun). 

Kiam,  when- 


Tiu  ci,  this  (used  in  con- 
junction with  noun). 

Tio  ci,  this  (thing  under- 
stood) ;  it  is  the  ascent 
which  is  referred  to. 

Kiu,  who. 


Profesor-edzino,  a  compound  word,  meaning  the  professor's 
wife. 
Fort-uzo,  compound  word,  meaning  exertion. 


Word. 

Monto  -  vag  -  ad  -  ojn, 
mountaineering, 
monto,  hill,  and 
vagi,  to  ramble. 

Sat  •  ind  -eg -a,  very 
much  to  be  appreci- 
ated, from  kUi,  to 
like,  to  appreciate. 

OkazirU-aj-o,  occur- 
rence, event,  from 
okazi,  to  happen. 

Far-ig-ia  (literally,  be- 
came made),  from 
/an',  to  make.  (The 
nearest  English 
equivalent,  in  this 
case,  is  "  took 
place  '). 

Pt-cj-o,  dear  Pete. 

Petro  was  the  pro- 
fessor's name. 

Obe-em-a,  obedient, 
from  obei,  to  obey. 

PUn-um-i,  to  fulfil, 
from  plena,  full, 
complete. 

Supren-ir-ej-o,  ascent 
(upward  route), 
from  supre,  above, 
and  iri,  to  go. 

Bel-eg-a,  splendid^ 
from  bela,  fine, 
beautiful, 

Vid-ebl-a,  visible,  from 
vidi,  to  see. 

Tritik-aj-o,  wheaten 
bread,  from  tritik', 
wheat. 


Affixes. 
ad    denotes  an  action  which  is  con- 
tinued, the  Professor  was  go- 
ing to  ramble  about  the  moan* 
tains. 
ind   denotes  worthy  of. 
eg     denotes  incrtase  of  degrtt,  tima 
amindtga,  very  lovable. 


aj  denotes  thcU  which  is  made/rotiij 
or  has  the  quality  of. 

i§  denotes  to  become  [to  get,  to  twrn\ 
as  rugi^,  to  blush,  paii§i^  to 
turn  pale. 


c;  These  letters  substituted  for  two 
or  more  letters  of  a  man's 
name  make  of  it  an  affectionate 
diminutive. 

em    denotes  inclination  to. 

um  like  je  has  no  specially  defined 
meaning ;  it  is  therefore  neces- 
sary to  learn  the  words  in 
which  it  occurs,  as  if  they 
were  roots. 

ej  denotes  a  place  specially  devoted 
to;  ejo,  as  a  noun,  means  » 
place,  a  locale.  AH  these 
suffixes  can  be  used  separately, 
if  necessary  or  convenient, 
denotes  tncrecwe  of  degree. 


eg 


ebl 


aj 


denotes  possibility,  as  iompren' 
ebla,  imderstandable  (possible 
to  be  imderstood). 

denotes  tfiat  from  urhich  some- 
thing is  made. 


8 

Li  3us  estis  ekintencinta  kun  bonega  apetito  kon- 
sumi  la  tritikajon,  kiam  subite  apud  li  staris  ciganino 
kun  infaneto  sur  la  brako. 

"  Alizera  ciganino  malsatas ;  donacu  al  si  iom  da 
nutrajo  ! " 

Bruramer  estis  bona  viro  kun  bonega  koro :  tial  ne 
sanceligante  ec  momenton,  li  donis  al  si  la  tritikajon 
kaj  la  botelon. 

^i  sidigis  antaii  li  kaj  efektive  englutis  la  panon, 
dum  si  longe  kaj  pensetne  rigardis  lin  per  siaj  grandaj, 
nigra j  okuloj. 

"  Afabla  sinjoro,  mi  humile  dankas  ! "  diris  si,  fininte 
la  mangadon.  "Tio  estis  tre  bongusta,  sed  .  .  . 
la  infano  ankau  malsatas ;  mi  intencas  petegi  iom 
da  lakto  ce  ia  vilaganino;  vi,  sinjoro,  volu  teni  la 
knabon  ;  li  dormas  ;  mi  tuj  revenos  ? " 

Antaii  ol  la  instruitulo  havis  la  tempon  malfermi 
la  buson  por  protesti,  si  metis  la  infaneton  sur  liajn 
brakojn,  rigardis  ankoraii  unu  fojon  esplore  la  pro- 
fesoron,  kaj  rapidis  for  de  tie  tra  la  arbetajoj  (see 
page  11). 


Iom,  a  little,  somo. 
Tial,     therefore,     for     that 
reason. 


Ia,  some. 

Tio,  that  (thing). 

Tie,  there,  in  that  place. 


Bon-gmta,  nice,   compound  word,   from   bona,  good,  and 

gusto,  taste. 


ek 


Word.  Affixes. 

8id-i§-is,  became  seat-     ig 
ed,  sat  down  (i.e., 
he  was  standing  up, 
and  then  sat  down), 
from  sidi,  to  sit. 

Bd-ec-an,  beauty,  from     ec 
beta,  beautiful,  fine. 

Ek-inteiicinta,  he  had 
just  settled  himself 
(literally,  had  be- 
gun to  intend). 
From  intend,  to  in- 
tend. 

Cigan-in-o,  gipsy 
woman,  from  cigano, 
gipsy. 

Infan-et-o,  a  baby, 
from  in/ano,  a  child. 

McU-saMs,  is  hungry,    mcU 
from    sati,     to    be 
satiated. 

Sancel-iy-ante,  hesita-     ig 
ting,     wavering, 
from      Sancdi,      to 
shake      (cause      to 
waver). 

Pens-em-e,      thought-    em 
full}',  from  petisi,  to 
think. 

Mang  ■  ad  -  an,     meal,     ad 
from  mangi,  to  eat. 


denotes  to  become,  etc. ;  li  sidis 
would  mean  '*  he  sat,  or  was 
seated." 


denotes  abstract  quality;  a"  beau- 
tiful thing  "  would  be  helajo. 

marks  the  heginnirig  of  an  action, 
as  ekkrii,  to  cry  out,  ekkanti, 
to  begin  to  sing. 


denotes  the  feminine. 


et     denotes  the  dimintUive. 


denotes  the  direct  opposite  of 
any  idea,  as  forta,  strong, 
malforta,  weak. 

denotes  becoming ;  the  literal 
translation  is,  therefore,  be- 
coming to  waver. 


Pet-eg-i,  beseech,  from 

peti,  to  ask,  beg. 
Vilag  -an-in-o,      a 

woman  villager. 
Instruit-ul-o,     learned 

man,  from  instruita, 

instructed. 
Mal-fermi,    to    open, 

from  fermi,  to  shut. 


eg 

a7i 
in 
id 


mal 


denotes  inclination  to  or  disposi- 
tion  to. 

denotes  continuance  of  cuction, 
and  a  meal  usually  represents 
more  than  one  eatable  (man- 
§ajo). 

denotes  increase  of  degree. 

denotes  an  inhabitant. 
denotes  the  feminine. 
denotes  person  characterised  by, 
SLajuna,Yonng,junnlo,  a  youth. 

denotes  the  direct  opposite  of  any 
idea. 


10 

"  Ho !  se  Augusta  povus  vidi  min  en  tiu  6i 
situacio  ! "  murmuris  la  profesoro,  rigardaute  la  dor- 
mantan  infanon  kun  plej  granda  intereso.  La  bruna 
vizageto  ridetis  en  songo  kaj  la  profesoro  tiel  carmigis, 
ke  li  ne  povis  ne  kisi  la  malgrandulon. 

Tiam  tiu  ci  vekigis,  kaj  antaii  la  neordinara  vidajo 
de  r  grizbarba  vizago  li  komencis  kriegi  per  la  tuta 
forto  de  siaj  junaj  ciganaj  pulmoj. 

Nun  la  situacio  farigis  malpli  agrabla. 

Brummer  ekgemante  cirkaurigardis,  sercante  la 
patrinon,  sed  si  nenie  estis  videbla.  Tiam  li 
senhelpe  turnis  sin  al  la  krieganta  infano.  Li  ne 
povis  imagi  al  si  demandon  pli  malfacile  respond- 
eblan  ol  tiun  ci :  kiamaniere  do  kvietigi  kriegantan 
ciganidon  ?  Se  li  estus  kapabla  kanti  ian  lulkan- 
teton,  estus  bonege,  sed  bcdaurinde  li  tion  ne  povis, 
Li  grimacis,  ridegis,  sulkigis  la  brovojn,  kantis 
"  Gaudeamus  "  *  kaj  "  Die  Wacht  am  Rhein,"  sed 
lia  provizo   da   kantoj    ne   suficis — Cio   vane !      Li 


Tiu  6i,  this  (sitvacio  follows) ; 
in  line  6  it  may  be  trans- 
lated "  the  latter." 

Tiel,  so  (in  such  a  manner). 

Tiam,  then. 

Cio,  everything,  all. 

Tiun  ci  (refers  to  demandon, 
and  therefore  takes  the 
accusative  "7i"  also). 


Ian,  any  kind  of  (takes  accu- 
sative "»"  in  agreement 
with  lidkanteton). 

Tion,  that  (object  of  li  ne 
povis,  and  therefore  takes 
the  accusative  "  n  "). 


Kia-maniere,  compound  word,  meaning  "  in  what  manner." 
Sen-hdpe,  compound  word,  meaning  "helplessly." 

*  A  translation  by   Dr.    Zamenhof  of    "Gaudeamus,"   a 
famous  German  student  song,  will  be  foimd  on  page  36. 


11 


Word.  Affixes. 

Arb-et-aj-oj,  bushes  et 
(literally,  little  tree  aj 
things). 

Viza^-et-o,  little  face,      et 
Rid-et-ia,  smiled,  from     et 

ridi,  to  laugh. 
Carm-i^-is,    charmed, 

from     carmi,     to 

charm. 
Mcd-grand-id-on,  little 

one. 


denotes  diminution  of  degree. 
denotes  something  which  has  the 

qucdity  of,  a  concrete   thing, 

not  an  abstract  idea, 
denotes  diminution  of  degree. 
denotes  diminution  of  degree. 


ig     denotes  to  become. 


Vek-ig-is,  woke  up, 
from  veki,  to  awake 
(intrans.). 

Vidaj-o,  sight,  from 
vidi,  to  see. 

Kri-eg-i,  to  howl  or 
shout,  from  krii, 
to  cry. 

Mal-pli,  less,  from  pli, 
more. 

Ek-^emunte,  sighing- 
ly, from  gemi,  to 
groan. 

Mal-factta,  difficult, 
facila,  easj'. 

Bespond-ebl-a,  answer- 
able, from  respondi, 
to  answer. 


mal  denotes  the  opposite  of. 
vl    denotes     person      characterised 

by. 
i^    denotes  becoming 


cy 


^9 


denotes  something  which  has  the 

quality  of. 
denotes  increase  of  degree. 


mal  denotes  the  cotUrary, 

eh     marks  the  beginning  of  an  action; 
a  sigh  is  not  usually  so  pro- 
longed as  a  groan. 
mal  denotes  the  contrary. 

Pli   malfacila    respondeblan    is 
ebl       equivalent  to  "more  difficult 
to  answer." 


Kviet-ig-i,     to 
(make  quiet). 


quiet     tg 


Cigan  -id -on,  gipsy 
child,  from  cigano, 
a  gipsy. 

Lul-kant-et-on,  a  lulla- 
by, from  luli,  to  lull, 
and  kanto,  a  song. 

£edaur-ind-e,  from 
bedaiiri,  to  regret. 


id 


et 


denotes  causing  to  be,  and  it, 
therefore,  makes  the  verb 
transitive,  its  object  taking  the 
accusative  "  n." 

denotes  offspring. 


shows  diminution  in  degree  ;  the 
word  is  literally  a  little  lulling 
song. 
ind  denotes  worthiness ;  the  equiva- 
lent English  expression  is 
•'  unfortunately." 


12 

elsiris  herban  trunketon  kaj  tiklis  per  gi  la  mal- 
grandulon,  sed  tio  neniel  efikis.  Li  kriegis  kaj  juris, 
sed  ec  tio  ne  impresis  la  plorkrianton  plej  malmnlte. 
Tiu  ci  daiirigadis  sencese  kaj  lia  vizago  fine  farigis 
tiel  punca,  ke  Brummer  serioze  ektimis  por  lia  sano, 
jam  antauvidante  proceson  pro  malzorgo  pri  komisiita 
infano. 

Fine  li  sukcesis  per  sia  poshorlogo  altiri  la  atenton 
de  I'brava  junuleto.  La  knabo  ekkaptis  gin  per  siaj 
ambaii  manoj  kaj  ekdormis  kun  vanaj  penadoj  por 
^in  meti  en  la  buson  kaj  mangi  gin. 

Kion  li  do  nun  povis  fari  1 

Atendi  ankoraii  pli  longe  estis  apenau  konsilinde. 
La  suno  jam  bruligis  lin  varraege,  dum  cirkau  li — 
kion  Brummer  kun  granda  cagreno  rimarkis — amase 
kolektigis  grandaj  avidaj  formikoj,  kiuj,  kiel  oni  scias, 
estas  specialistoj  por  horaaj  kruroj. 

Se  li  forirus,  li  riskus,  ke  la  patrino  ne  trovus  lin, 
kaj  tiel,  li  eble  estus  suspektata  pri  forraljo  de  infano. 

Tial  li,  malgraii  cio,  restis  ankorau  paron  da  horoj 
en  la  sunbruligado  (see  page  15)  gis  lia  zorgato,  kiun 
li  sirmis  kontraii  la  radioj  per  sia  pajla  capelo, 
revekigis  (see  page  15)  kaj  denoye  komencis  sian 
pulmogiranastikon. 


COMPOUND    WORDS. 

Plor-hrianto,  weeper,  from  plori,  to  weep,  hrii,  to  cry  ;  the 
participle  ant,  and  the  noun  ending  "o." 
Sen-cese,  without  ceasing,  ceaselessly. 
ArUcuu-vidante,  foreseeing. 
PoS-horlogo,  watch  (pocket-olock). 
For-rabo,  abduction. 
Pulmo-gimnastikon,  lung-exercise. 


13 


Word. 


Affixes. 


wrinkled, 
aulko,     a 


Rid-eg  -  is, 
loudly. 

Sidk-ig-is, 
from 
wrinkle, 

Trunk-et-o,  stem, 
stalk,  from  trunko, 
trunk. 

Plej-mal-mufte,  in  the   mal 
least,    from    rmilte, 
more. 

Daur-ig-ad-is,        con-     ig 
tinned  (his  crying),     ad 
from  dauri,  to  last, 
to  go  on  (intransi- 
tive). 

Ek-timia,  began  to  be    ek 
afraid,  from  timi,  to 
fear. 

Mal-zorgo,  negligence,   mal 
from  zorgi,  to  care 
for. 

Jun-vi-et-o,  yoimgster 
(little  young  one). 

Ek-ka/ptis,  seized,  from 
kapti,  to  capture. 

Pen  -  ad  -  oj,  efforts, 
from  peni,  to  en- 
deavour, to  strive. 

Konsil-ind-e,  advisa- 
ble, from  konsili,  to 
advise. 


laughed    eg     denotes  increase  of  degree, 
denotes  causing  to  be. 


^Sf 


et     denotes  diminution  of  degree. 


ul 

.et 
ek 

ad 


ind 


Brvl-ig-is,  burnt,  from    ig 
brtdi,  to  be-on-fire, 
to  burn. 

Kolekt-ig-is   (became),     iQ 

fathered,   from 
olekti,  to  gather. 
Special-ist-oj,    special-     ist 
ists,   from  speciala, 
special. 


The  opposite  of. 


denotes  to  cause  to  he. 
denotes  duration  of  the  action. 
Laplorado  dauris,  the  weeping 
lasted,  si  daurigadia  la  plor- 
adon,  she  continued  the  weep- 
ing- 
marks  the  beginning  of  an  action. 


denotes  the  opposite. 


denotes  person  characterised  by. 
denotes  diminution  of  degree. 
marks  the  beginning  of  an  action, 

as  ekdormi,  to  doze, 
denotes  duration  oj  the  action. 


worthy  of;  ind  and  ehl  are  both 
often  rendered  -able,  or  -iblo 
in  English  ;  but  in  Esperanto 
the  one  means  worthy  of,  the 
other  possible  to. 

Bndigi  is  to  bum  (something)  ; 
to  set  on  fire,  to  light  (a  fire) 
is  ekhruligi  (trans.). 

denotes  to  become. 


denotes  one  following  some  occu- 
2>atian. 


14 

Li  nun  tute  mallatis  ec  la  oran  poshorlogon  kaj 
kriegis  tiel  forte,  ke  li  simple  povus  malesperigi 
stonon. 

Nun  la  bonkora  profesoro  farigis  malkontenta. 
Cu  la  ciganino  ne  havis  lakton  1  cu  si  tute  forgesis 
sian  infanon?  En  tiu  ci  lasta  okazo  li  eble  havaa 
la  dolcan  perspektivon  konservi  ce  si  la  krieman 
ciganidon ! 

Li  pene  kolektis  uzajojn,  apartenajojn,  forgesis 
kompreneble  la  infanon,  kaj,  timege  rapidis  reen 
por  preni  gin,  sed  kiam  li  klinigis,  ciuj  liaj  slosiloj 
falis  el  la  posoj.  .  .  .  Fine  li  sukcesis  kolekti 
cion  kaj  li  foriris. 

Sufice  rimarkinde !  Ciuj  liaj  demandoj  en  la 
vilagaj  dometoj  restis  sen  rezultato.  Neniu  estis 
vidinta  la  ciganinon. 

"  Si  do  certe  f  orlasis  al  vi  la  idon ! "  opiniis  la 
lasta  vilagano,  kiun  li  demandis. 
— **  Forlasis ! "  murmuris  la  profesoro,  lacigita,  falante 
sur  benkon.  "  Kion  vi  volas  diri  1 " 
— "Si  certe  rimarkis,  ke  vi  estas  bonkora  viro  kaj 
ke  la  infano  ce  vi  havos  pli  agrablan  vivon  ol  ce  si. 
Tial  si  forlasis  al  vi  la  idon  kaj  malaperis." —  (see 
page  17). 

"  Aiigusta ! "  gemis  la  profesoro  malgaje.  •'  Kion  do 
Atlgusta  diros  ?  Si  kompreneble  povos  imagi  al  si 
kion  ajn !  Ne  .  .  .  Ne,  tia  (such  an)  abomena 
patrino  ne  povas  esti  ! " 

— "  Cu  do  si  ne  estas  ciganino  ? "  demandis,  levante 
la  sultrojn,  la  vilaganino,  3us  reveninte  kun 
pokalo  da  varma  lakto.  "Donu  lakton  al  li.  Li 
malsatas." 


15 


Wrrd. 


Affixes. 


Sun-hnU-ig-ad-o  {en 
la),  exposed  to  the 
heat  of  the  sun,  from 
bndi,  to  be  burning. 

Be-vek-i^-iSf  awoke 
again,  from  veki,  to 
awaken  (intrans. ). 

Mal-satis,  despised, 
from  aati,  to  appre- 
ciate. 

Mai  -  esper  •  ig  ■  t ,  to 
cause  to  despair, 
from  esperi,  to  hope. 

MaU-lcontenta,  annoy- 
ed, from  korUenta, 
content. 

Kri  -  em  -  an,  crjnng, 
from  krii,  to  cry. 

Uz-aj-ojn,  utensils, 
from  uzi,  to  use. 

Aparten-aj-ojn,  be- 
longings, from 
aparteni,  to  belong. 

Tim-eg-e,  afirightedly, 
from  timi,  to  fear. 

Re-en,  back  (again). 


Klin-ig-is,  bent  (be- 
came bent),  from 
klini,  to  bend. 

Slos-il-oj,  keys,  from 
Slosi,  to  lock. 

Bimark-ind-e,  remark- 
able. 

Dotn-et-oj,  cottages, 
from  domo,  a  house. 

Vila§-an-o,  villager. 

Lac-ig-ita,  tired  (made 
tir«i),  from  la^a, 
weary. 

/(i-on,  child. 


ig     denotes  causing  to  he. 
ad    denotes  contimiatum. 


re    means  again,  anew, 
ig     denotes  to  become. 

mal  denotes  the  contrary  (sati  and 
sa^i  are  different  words  and 
must  not  be  confused). 

mal   denotes  the  contrary, 
ig     denotes  to  cause  to  he. 

mal  denotes  the  contrary,  as  malgaje, 
dismally. 

em    marks  inclination  to. 

^  I  denotes    something    having    the 
A      quality  of. 

eg    denotes  increase  of  degree. 

re  is  here  an  independent  word 
taking  the  adverbial  form  ree, 
and  the  accusative  "n"  as 
shewing  motion. 

ig     denotes  to  become. 

il     marks  the  instrument. 

ind  denotes  worthy  oj,  as  rigardinde, 

worth  looking  at. 
et     shews  diminution  of  degree. 

an    denotes  an  inhabitant  of. 
ig     denotes  causing  to  be. 


id    example  of  a  suffix  used  inde- 
pendently. 


16 

Estis  do  vidajo  rigardinda  :  la  profesoro  per  kulero 
enigante  la  lakton  en  la  koiitente  ridetantan  kreitajon, 
murmurante  de  tempo  al  tempo :  "  Kiou  do  Augusta 
diros?" 

Guste  en  tiu  ci  momento  la  ministro,  armita  por 
casado,  alproksimigis  sur  la  deklivo.  Li  sufice  longan 
terapon,  videble  tusata,  konsideris  la  grupon  :  fine  la 
profesoro  okaze  ekrigardis  kaj  pro  timego  faligis  ciori, 

"  Ha  !  mia  kara  Bnimmer,  gojigis  min  treege,  ke 
vi  ricevis  pliigon  familian.     Mi  gratulas  ! " 

"Sedmi  .  .  ,  mi  .  .  .  ViaEkscelencaMdsto  .  .  ." 
balbutis  la  profesoro  al  la  foriranta  ministro.  .  .  . 
Poste,  kun  miksajo  de  furiozeco  kaj  malespero,  li 
levis  la  kreitajon  sur  la  brakon,  por,  kolektinte  tutan 
sian  kuragon,  porti  gin  al  sia  Attgusta. 

Li  renkontis  sin  en  la  gardeno  inter  amaso  da 
virinoj  vizitantaj.  Kompreneble  li  pasis  al  si  kun  la 
infano  sur  la  brako  kaj,  dum  la  vizitantinoj  ridetis 
kaj  babiladis,  la  edzino  surprizita  demandis  : 

"  Sed,  Pecjo  !     Kion  vi  alportas  kun  vi  1 " 

"  Tio  estas,"  balbutis  la  malfeliculo,  "  estas  la 
promesita  Alpa  Rozo  !  " 

Poste  li  estis  devigita  raporti,  kiel  cio  okazis. 

•'  Bone  !  "  diris  la  profesoredzino  dolce.  "  Tio  estas 
Alpa  Eozo  alia,  ol  mi  imagis,  sed  ni  povas  konservi 
ce  ni  ankaii  tiun  ci." 

Li  premis  kortusite  sian  manon. 

Eakontante  por  la  150*  fojo  la  historion  al  siaj 
amikoj,  li  solene  juris,  ke  li  neniam  perraesos  al  kiu 
ajn  lasi  al  li  infanon,  ne  ec  por  unu  sekundo ! 

Magnus  Nordensvan. 

El  "  Espe^'arUaj  Prozajoj." 


17 


Word. 

Mai  -  aperia,  disap- 
peared, from  aperi, 
to  appear. 

En-ig-ante,  feeding 
(literally,  causing  to 
enter). 

Kreit-aj-on,  creature 
(created  thing),  from 
krei,  to  create. 

€as-ad-o,  hunting, 
from  casi,  to  hunt. 


Affixes. 

rmd  denotes  the    direct    opposite,   as 
malespero,  despair. 

ig     denotes  making,  or  causing. 


aj  denotes  that  which  has  the  quality 
of. 

ad  denotes  an  action  which  is  con- 
tinued;  armita  por  casado 
means  equipped  for  the  chase. 

ig    denotes  to  become. 


ig     denotes  causing  to  be. 


Alproksim-i^-is,      ap- 
proached, fromprok- 

sime,  near. 
Ek-rigardis,     glanced    ek     marks  the  beginning  of  an  a/^ion, 

up,  from  rigardi,  to 

look  at. 
Goj-ig-as,  delighted  (it 

delights  me  ;   I  am 

delighted),   from 

gqjo,  joy  (literally, 

made  joyful). 
Tre-eg-e,  extremely. 
Pit  -  ig  •  on,   addition, 

irompli,  more. 
Ekscelenca    MoSto,  MoStoused  by  itself,   or  added  to    a 


^9 
id 


denotes  increase  of  degree. 
denotes  to  become. 


Your  Excellency 
Miks-aj-o,       mixture, 

from  miksi,  to  mix. 
Furioz-ec-o,  fury(furi- 

ousness),  from  furi- 

oza,  furious. 
Vir  -  in  -  oj,      women, 

from  viro,  man. 
Bcbbil-ad-is,  chattered, 

from     babili,     to 

chatter. 
Mal-felic-vi-o,  the  un-   mal  denotes  the  direct  opposite. 

happy  or    unfortu-     lU    denotes  person  characterised  by, 

nate      man,      from 

felica,    happy,   for- 
tunate. 


«? 


ad 


title  to  shew  respect, 
denotes  that  which  has  the  quality 

of  (see  page  5,  "  aj  "). 
denotes    abstract     qucdity    (see 

page  5,  "ec"). 

denotes  the  feminine,  as  vizitan- 
tinoj,  lady  visitors. 

denotes  an  OA^tion  which  is  con- 
tinued. 


18 


KIO    OKAZIS    AL    HENCJO. 

Hencjo  Longfellow  ne  estis  felicega  unu  mardon, 
6ar  li  jus  forlasis  sian  hejmon  kaj  alvenis  al  la  lernejo 
la  unuan  fojon, 

Li  trovis  tre  longa  la  tagon,  tra  kies  tuta  dauro,  li 
sin  sentis  tre  nerva  kaj  mallerta.  Kiam  la  lerne- 
jestro  diris  al  li :  "  Skribu  vian  nomon  tie  ci,"  li 
metis  sian  plumingon  sen  plumo  en  seninkan  inkujon, 
lasis  fali  sian  krajonujon,  rompis  siajn  krajonojn,  kaj 
kiam  oni  demandas  lin  "En  kio  konsistas  la  riceco  de 
Irlando,"  li  respondis,  "  En  la  multeco  da  cigarujoj 
kaj  cigaringoj  faritaj  tie."  Nu  li  estis  en  la  dormejo 
kune  kun  dudek  fremdaj  knaboj.  Lia  nervemo  kaj 
sento  de  f remdeco  estis  ankoraii  pli  granda  per  tio,  ke 
li  estas  la  sola  infano  de  siaj  gepatroj.  "  Shorty," 
diras  knabeto,  kiu  Jus  starigis^sur  lito  kaj  ekstarigis 
alian  knabon  tie  apud  li.  Ciuj  kapoj  tnrnigis  al 
Hencjo,  kiu  malfacile  komprenis,  ke  oni  nomas  lin 
"Shorty."  La  knabeto  dafirigis  laute  "Kiam  nova 
knabo  alvenas  al  nia  dormejo,  ni  6iuj  montradas  la 
enhavon  de  niaj  poSoj,  kaj  mi  ciam  disdividas  gin  de 
nove.  Ho !  nun  vi  ciuj  ekmalplenigu  kune  viajn 
posojn."    Tuj  komencigas  stranga  vidajo. 

La  knaboj  demetis  siajn  kolumojn  kaj  manumojn, 
pendigis  ilin  sur  la  gaspipon,  kaj  jetis  naztukojn  kaj 
aliajn  tolajojn  sur  la  pipon,  kie  ili  pendigis. 

Samtempe  oni  estingis  la  gason  por  malheligi  la 
fiambron,  poste  oni  alportis  kandelingon  kaj  ekbruligis 
kandeleton ;  tial  la  cambro  iom  reheligis. 


Baldaii   la   posoj    malplenigis    kaj    sur    la    litojn 


19 


WHAT    HAPPENED    TO    HARRY. 

Harry  Longfellow  was  not  extremely  happy  one 
Tuesday,  for  he  had  just  left  home  and  come  to 
school  for  the  first  time.  He  had  found  the  day 
very  long,  and  during  (through)  its  whole  length  he 
had  felt  very  nervous  and  awkward.  When  the 
schoolmaster  said  to  him — "  Write  your  name  here," 
he  put  his  penholder  without  a  pen  into  an  inkpot 
without  ink,  let  his  pencil-box  fall,  broke  his  pencils, 
and  when  they  asked  him,  "  In  what  does  the  rich- 
ness of  Ireland  consist  ? "  he  answered — "  In  the 
quantity  of  cigar-cases  and  cigar-holders  made  there." 
Now  he  was  in  the  dormitory  with  twenty  strange 
boys.  His  nervousness  and  strangeness  were  still 
the  greater  because  he  was  the  only  child  of  his 
parents.  "  Shorty,"  said  a  little  boy,  who  had  just 
stood  up  on  the  bed  and  put  another  boy  there  near 
him.  All  heads  turned  to  Harry,  who  with  difficulty 
understood  that  they  were  calling  him  "Shorty." 
The  little  boy  continued  loudly,  "  When  a  new  boy 
comes  to  our  dormitory,  we  always  show  the  con- 
tents of  our  pockets,  and  I  always  divide  them  again. 
Ho !  now  you  must  all  empty  your  pockets  together." 
Immediately  a  strange  sight  commenced.  The  boys 
took  off  their  collars  and  cuffs,  hung  them  upon  the 
gas  bracket,  and  threw  handkerchiefs  and  other 
cotton  things  upon  the  pipe,  where  they  caught 
(became  hung).  At  the  same  time  they  put  out 
the  gas  to  darken  the  room ;  afterwards  they  brought 
a  candlestick  and  lighted  a  little  candle,  thus  the 
room  was  a  little  light  again  (became  re-lighted). 

Soon  the   pockets  were   emptied,  and   upon  the 


20 

kolektigis  monujo  senmonera,  paperujo,  skribil- 
ujoj,  plumingoj,  snureto,  krajonoj,  krajonujoj, 
tranciletoj,  k.t.p.  Unu  knabo  havis  en  sia  poso 
sukera^on  malpuran,  li  ekpurigis  gin  per  akvo  el 
la  lavvazo,  sed  car  gi  estis  krema  sukerajo  la  akvo 
malsekigis  gin  kaj  gi  fluidigas  ;  la  aliaj  knaboj  moke 
ekkriis  pri  lia  malsageco  kaj  diris,  ke  li  devas  aceti 
acidajon,  kies  acideco  ne  estas  tro  forta.  Hencjo 
staris  senmove,  li  ne  plenumis  la  ordonon  de  la 
knabeto.  Estis  en  lia  monujo  multe  da  mono  por 
la  elspezoj  de  la  tuta  triraestro,  kaj  li  ne  volis 
malplenigi  sian  posan  ;  li  tamen  sentis  sin  tre  timema. 
La  knabeto  krias,  "  Eapidn  !  rapidu  !  ni  devas  kanti, 
car  ni  estas  kantemaj  knaboj  kaj  satas  la  kantadon 
kaj  la  dancadon.  Alportu  al  mi  snnron  !  ni  devas 
pendigi  tiun  ci  knabon,  por  ke  ni  vidu  dancantaj 
liajn  krurojn."  Subite  la  knaboj  sin  jetis  sur  lin 
kriante,  ke  li  jam  trouzis  ilian  paciencon,  bonecon, 
afablecon,  amikecon,  k.t.p.  "  Ni  estas  rusoj  el  Rusujo, 
angloj  el  Anglujo,  germanoj  el  Germanujo  kaj  vi 
insultas  nin  !"  Li  paligis,  liaj  okuloj  ferraigis  kaj  li 
timis  esti  mortigata.  Sed  ho !  granda  feliceco. 
Hencjo,  subite  malfermis  la  okulojn  kaj  sentis  kun 
granda  gojo,  ke  li  estas  hejme  en  sia  propra  lito — 


Estas  ja  nur  malagrabla  songo. 


E.A.L. 


21 

beds  were  collected  a  purse  without  money,  a  paper- 
case,  pen-boxes,  penholders,  string,  pencils,  pencil- 
cases,  pocket-knives,  etc.  One  boy  had  in  his 
pocket  some  dirty  sweets  ;  he  began  to  clean  them 
with  water  from  the  wash-hand  basin,  but  being 
a  cream  sweet  the  water  wetted  it  and  it  dissolved. 
The  other  boys  mockingly  cried  out  about  bis 
stupidity,  and  said  that  he  ought  to  buy  acid 
drops  whose  acidity  was  not  too  strong.  Harry 
stood  without  moving,  he  did  not  fulfil  the  order  of 
the  little  boy.  In  his  purse  he  had  (much)  the 
money  for  the  expenses  of  the  whole  quarter,  and 
he  did  not  wish  to  empty  his  pocket ;  but  neverthe- 
less he  felt  very  frightened.  The  little  boy  cried 
out — '*  Hurry  !  hurry  !  We  must  sing,  because  wo 
are  boys  who  are  inclined  to  sing,  and  love  singing 
and  dancing.  Bring  me  a  rope ;  we  must  hang  this 
boy  in  order  to  see  his  legs  dance."  Suddenly  the 
boys  threw  themselves  upon  him  crying  that  he  had 
already  used  too  much  of  their  patience,  goodness, 
affability,  friendship,  etc.  "  We  are  Russians  from 
Russia,  English  from  England,  Germans  from 
Germany,  and  you  insult  us."  He  turned  pale,  his 
eyes  closed,  and  he  feared  to  be  killed.  But  ho  ! 
great  happiness.  Harry  suddenly  opened  his  eyes, 
and  realized  with  great  joy  that  he  was  at  home  in 
his  own  bed — 

It  was  only  an  unpleasant  dream. 


22 


la  letero  al  la  rekruto. 

Db  hendrik  conscienck 

Tradukis  Raym.  van  Melckebkke. 

Hendrik  Conscience  estas  rajte  §atata  kiel  la  restariginto 
de  la  proza  literatv/ro  en  Flandro.  Li  sukcesegas 
en  skizado  de  scmoj  el  popola  vivo. 

Apud  la  Zoersela  arbaro  staris,  flanko  ce  flanko  du 
argilaj  dometoj,  izolitaj  kaj  nerimarkataj. 

En  unu  el  ili  logis  malrica  vidvino,  kun  sia  filino 
(Katarino) ;  ili  posedis,  kiel  solan  bienon  sur  la  tero, 
nur  unu  bovinon.  En  la  alia  dometo  lo|;is  ankaii 
vidvino  kun  sia  maljunega  patro  kaj  du  filoj. 

Simplaj,  nesciantaj  6ion  kio  okazas  ekstere  inter  la 
laboradanta  homaro,  ili  vivadis  kontentaj  je  la  peco 
da  sekala  pano  donacita  de  Dio. 

Sed  tiu  ci  kvieta,  felica  vivado  estis  interrompita 
per  la  foriro  de  la  rekrutoj.  Johano  ankaii  devis 
foriri  kun  la  aliaj  junuloj.  Li  ofte  skribadis  al  sia 
familio  sed  subite  la  korespondado  cesis. 

La  logantoj  de  la  du  dometoj  pli  kaj  pli  mal- 
kvietigis  kaj  tiam  Katarino  prenis  la  heroan  decidon 
skribi  leteron  al  Johano.  ^i  ja  de  longe  estis  forge- 
sinta  la  lecionojn  pri  skribarto  kiujn  si  ricevis,  sed  §i 
reprenis  siajn  kajerojn  el  la  malnova  kesto  kaj 
relernis  la  skribadon. 

Poste  si  acetis  en  la  vilago  leterpaperon,  inkon  kaj 
plumon  .  .  . 

♦ 
♦    ♦ 

La  du  vidvinoj  sidis  apud  la  tablo,  senpacience 
atendante  la  revenon  de  Katarino.  La  maljuna  avo 
suferanta  pro  malvarmo  kusis  en  la  lito  en  la  alkovo 


23 

kaj  montris  la  kapon  el  la  kurtenoj  por  ceesti, 
almenau  per  okuloj  kaj  oreloj,  ce  la  grava  ekfarota 
laboro. 

Tuj  kiam  la  filino  sin  montris  sur  la  sojlo,  la  virinoj 
rapidege  kolektis  la  diversajn  objektojn  kuSantajn 
sur  la  tablo,  kiun  ili  per  antautuko  purigis. 

"Venn,  Katarino,"  diris  la  patrino  de  Johano, 
"  sidi^u  sur  la  se^on  de  la  avo  ;  gi  estas  pli  komforta." 

La  junulino  silente  eksidi^s  apud  la  tablo,  kusigis 
la  paperfoliojn  antatl  si  kaj,  revanta,  si  metis  la  pinton 
de  la  anserplumo  inter  siajn  lipojn  .  .  . 

Dume  la  virinoj  kaj  la  avo  sciame  alrigardis  la 
pripensantan  junulinon.  La  frateto  estis  apoginta  la 
brakojn  sur  la  tablo  kaj  mire  rigardis  sin  por  observi 
tion  kion  si  estas  faronta  per  la  plumo. 

Sed  Katarino  sin  levis  kaj,  ciara  silente,  prenis  el 
la  sranko  taseton,  versis  en  gin  la  inkon  el  la  boteleto 
kaj  residigis  apud  la  tablo,  kie  si  multfoje  turnis  kaj 
retumis  la  paperon. 

Fine  si  glitigis  la  plumon  en  la  inkon  kaj  klini^s 
kvazaii  si  estis  ekskribonta.  Post  momento  §i  levis 
la  kapon  kaj  demandis  : 

"  Nu,  diru  nun  kion  mi  devas  skribi  1 " 

La  du  vidvinoj  demande  rigardis  unu  la  alian  kaj 
sin  turnis  al  la  malsano  avo. 

"  Nu,  skribu  ke  ni  ciuj  bone  fartas  .  .  .,"  diris  la 
maljunulo  tusante,  "  letero  ciam  tiel  komencigas." 

La  junulino  rimarkigis  kun  dolora  rideto  : 

"Ho!  kion  vi  volas!  skribi  ke  ni  ciuj  bone  fartas  .  .  . 
kaj  vi  kusas  tie  malsana  jam  de  dekkvin  tagoj." 

"  Sed  vi  povas  tamen  diri  tion  en  la  fino  de  la 
letero,  Katarino." 

*'  Ne,  filino,  jen  kiel  vi  devas  fari,"  diris  la  patrino 
de  Johano,  "  komencu,  demandante  kiel  li  fartas." 

"Ne,  infano  mia,"  diris  la  alia  vidvino,  "skribu 
iinue  ke  per  la  mano  vi  prenas  la  plumon  por  peti 
informojn  pri  lia  saneco.      Tiamaniere  komencigis 


24 

ankau  la  letero  de  Baptisto,  la  filo  de  Petro-Johano, 
kiun  hierau  mi  audis  legatan  ce  la  muelisto." 

"  Mi  neniel  faros  tion,"  senpacience  dins  la  junu- 
lino,  "  Johano  nature  scias  ke  mi  ne  povas  skribi  per 
la  piedoj  ! " 

"  Skribu  nun  unue  lian  nomon  supre  sur  la  papero," 
diris  la  avo. 

"  Kian  nomon  1  BraemsV* 

"  Tute  ne  :  JoJmno ! " 

"  Vi  estas  prava,  patro,"  respondis  la  junulino. 
•'  For,  Paucjo !  formetu  viajn  brakojn  de  la  tablo, 
kaj  vi,  patrino,  sidigu  iom  malantaue,  car  mi  konvin- 
kigas  ke  vi  pusos  min." 

Si  direktis  la  plumon  al  la  papero  kaj,  elektante  la 
lokon  kie  si  ekskribos,  si  mallaute  silabis  la  nomon 
de  la  forestanta  amiko. 

La  patrino  de  Johano  subite  starigis  kaj  kaptis  la 
manon  de  la  junulino  dirante  : 

"  Atendu  iom,  Katarino,  cu  vi  ne  opinias  ke  Johano 
tutsole  ne  taiigas  ?  Estas  tiel  raallonge  ;  oni  devus 
aldoni  ion.  Cu  vi  ne  skribus  prefere  :  Amata  fih  aii 
Kara  infano  ?  " 

Katarino  preskatt  ne  audis  tiujn  vortojn ;  si 
okupadis  sin  lekante  la  paperon, — kaj  si  kriis  iom  kolere : 

"  Nu,  jen  estas  la  rezultato  :  grandega  makulo  sur 
la  papero !  kaj  la  lekado  ne  utilas :  gi  tamen  ne 
malaperas.     Mi  uzos  do  alian  folion." 

"  Nu,  kion  vi  diras  pri  tio :  Amata  fih  f  6u  tio 
ne  estas  multe  pli  bela  1 " 

"  Ne,  tion  ankau  mi  ne^  volas  skribi,"  murmuris 
malkontente  Katarino.  "  Cu  mi  do  skribus  al  Johano 
kvazau  mi  estas  lia  patrino  ?  " 

"  Sed  kion  vi  skribos  do  1 " 

la  rozkoloro  aperis  sur  la  vangoj  de  la  junulino 
dum  si  respondis : 

"  Se  mi  skribus  :  Kara  Amiko  ?  Cu  tio  ne  sajnas 
al  vi  la  plej  bona  esprimo  ? " 


"  Miaflanke  mi  ne  volas  tion,"  dins  §ia  patrino, 
*'  diru  tiam  prefere  nur  Johxino." 

"  Kara  Johano  ?  "  demandis  la  junulino. 

'*  Jes,  tiel  estas  bone ! "  respondis  ciuj  kune, 
kvazaii  ill  estas  gojaj  pro  la  solvo  de  tiu  malfacila 
problemo. 

"  Nun  !  ne  tusu  la  tablon,"  kriis  la  junulino,  "  kaj 
tenu  Paticjon  per  ke  li  ne  pusu  min  ! " 

Katarino  eklaboris.  Post  unu  minuto  Svitgutetoj 
ekbrilis  jam  sur  sia  frunto^;  si  haltigis  la  spiradon  kaj 
sia  vizago  varmigis.  Si  profunde  ekspiris  kaj, 
kvazaii  liberigita  de  peza  Sar^o,  si  gaje  ekkriis : 

"  Uf  !  Tiu  K  estas  vere  la  plej  malfacila  letero  el 
6iuj !    Sed  tamen  gi  kusas  tie  kun  sia  longa  buklo  !  " 

La  ambaii  virinoj  levigis  kaj  mirante  rigardis  la 
literon  kiu  estis  almenaii  tiel  granda  kiel  fingrdparto. 

"  Tio  estas  stranga  ! "  kriis  la  patrino  de  Johano  ; 
"|;i  estas  objekto  kiel  vespo;  kaj  tio  signifas  Kara 
Johano  I  Skribi  estas  tamen  mirinda  scio  ;  oni  dims 
preskail  ke  tio  estas  sorcajo  !  " 

"  Nu,  mi,  lasu  min  daiirigi,"  diris  Katarino,  "  kun 
kurago  mi  atingos  la  celon.  Se  tiu  plumo  ne  tiel 
Sprucigus !     .     .     . " 

Kiam,  post  kelka  tempo,  la  unua  linio  estis  plen- 
skribita  per  grandaj  literoj,  la  junulino  haltis  en  sia 
laboro. 

"  Diru  Katarino  ^s  kie  vi  jam  alvenis  % "  demandis 
la  patrino  de  Johano.  ♦'  Vi  legu  do  al  ni  cion  kion  vi 
jam  skribis  sur  la  papero." 

"  Kiel  vi  rapidas  !  "  ekkriis  Katarino.  "  Sur  la 
papero  sin  trovas  nur  Kara  Johano — Pati6jo  (little 
Paul)  ne  tusu  plu  la  inkon  atl  tuj  vi  elverSos  la 
taseton." 

Dum  duonhoro  ciuj  silentadis.  Sajnis  ke  la  laboro 
pli  facile  daiirigas,  6ar  la  junulino  iafoje  ridetis  dum 
aia^skribado. 

Sin  nur  distris  Paiicjo,  kiu  estis  kolorinta  sian  tutan 


26 

brakon  nigra  kaj  metis  nun  siajn  kvin  fingrojn 
samtempe  en  la  inkon.  Jam  dekfoje  Katarino  glitigis 
la  taseton  de  unu  al  alia  rando  de  1'  tablo,  sed  la 
knabeto  estis  tiel  allegata  de  la  inko  ke  estis  neeble 
forteni  lin  de  gi. 

Tamen  la  du  unuaj  pa^oj  de  la  papero  estis 
plenskribitaj.  Cedante  al  la  postuloj  de  la  virinoj, 
Katarino  kun  ia  fiereco  eklegis  sian  skriba^on,  kiu 
estis  la  jena : 

Kara  Johano, 

"  Kiel  vi  fartas  nun  ?  Dank'  al  Dio  ni  ciuj 
"ankoraii  bone  fartas  kaj  la  bovo  kaj  la  bovine 
"ankaii,  esceptinte  tamen  la  avon,  kiu  estas  malsana, 
"kaj  ni,  ciuj  ni  deziras  al  vi  bonan  tagon.  Jam  de 
"  ses  monatoj  ni  nenion  aiidis  pri  vi.  Sciigu  do  al 
"  ni,  cu  vi  vivas  ankorau.  Viaflanke  ne  estas  gentile 
*'  ke  vi  forgesas  nin,  kiuj  tiel  amis  vin  ke  via  patrino 
"  dum  tuta  la  tago  parolas  pri  vi,  kaj  ke  mi  ciunokte 
"  pri  vi  songas  ke  vi  estas  malfelica — kaj  tiam  mi 
"  aiidas  vian  vocon  vokantan  :  Katarino,  Katarino,  tiel 
•*  forte  ke  mi  eksaltas  en  mia  dormado  .  .  .  kaj  la 
"  kompatinda  bovo,  kiu  ciam  el  la  stalo  rigardas  kaj 
"tiel  sopiras  ke  oni  preskaii  ekversus  larmojn !  kaj 
•'estas  ega  malgojo  tial  ke  neniu  el  ni  ion  scias  pri  vi : 
"vi  devas  kompati  je  ni,  Johano,  car  via  bona 
"  patrino  pro  tio  certe  ekmalsanigos ;  kiam  la  kom- 
"  patinda  malfeliculino  audas  ec  nur  vian  nomon,  si 
•'  ekgemas  kaj  tiel  ploras  ke  mia  koro  disrompigas  ..." 

"  Ho  !  tio  estas  nur  la  vero,"  gemis  la  patrino  de 
Johano.  "  Ha  !  se  li  scius  kion  mi  suferas  en  mia 
koro!  .  .  .  Daiirigu  vian  legadon,  kara  Katarino  ; 
mi  miregas  pro  tio  kion  vi  skribis  :  neniam  io  simila 
estis  aiidata ;  viaj  manoj  estas  certe  tro  lertaj  por 
melki  la  bovinon  aii  labori  en  la  kampo ;  sed  Dio 
toleras  multe  en  la  mondo !    .    .    .    " 


27 

Gaja  pro  tiuj  laiidoj  la  junulino  diris  kun  fiera 
rideto : 

"  Se  la  skribarto  estus  nur  tio  !  Ciu  ajn  venu  :  mi 
skribos  pli  bone  ol  iu  !  Nun  mi  trovis  la  bonan 
vojon.  Nu,  aiiskultu,  mia  letero  ne  estas  ankoraii 
finita: 

"  Ho !  Johano,  se  vi  scius  tion,  tuj  vi  donus  al  ni 
"  sciigojn !  La  trifolioj  malsukcesis  pro  la  malbona 
"  semo  kaj  plie  tial  ke  ili  estas  frostitaj.  La  kampo- 
"gardisto  edzigis  kun  vilaganino  el  Pulderbosch,  si 
"posedas  multe  da  mono.  Francisko  la  masonisto 
"  falls  de  la  tegmento  de  la  bierfaristo  sur  la  dorson 
"de  nia  maljuna  forgisto,  kaj  la  forgisto  estis  preskau 
"  roortigita,  malfelice  ! " 

La^  junulino  silentis, 

*'  Cu  tio  estas  cio  1 "  demandis  la  patrino  malgoje. 
"  Cu  vi  ne  sciigus  al  li  ke  la  bovino  naskis  idon  'i " 

"  Ho  jes !  tion  mi  forgesis.  .  .  .  Jen,  tio  sin 
trovas  jam  sur  la  papero  : 

"  Nia  flavruga  bovino  naskis  idon ;  cio  bone  suk- 
"  c§sis,  kaj  la  bovido  estas  jam  vendita." 

Ciuj  gaje  ekridis ;  la  knabeto,  vidante  la  komunan 
^ojon,  bruege  ekaplaiidis,  sed  malfelice  lia  maneto 
trafis  tiel  forte  la  taseton  ke  gi  ruligis  sur  la  tablo, 
elversante  la  inkon  kiel  nigran  rivereton  sur  la  belan 
leteron. 

La  rido  tuj  malaperis  de  ciuj  viza^oj ;  unu  rigardis 
la  alian  timeme  kaj  silente ;  oni  levis  la  okulojn 
cielen  dum  Paiicjo,  timegante  la  baton,  jam  ekplo- 
regis  kaj  kriis  tiel  forte  ke  la  oreloj  estis  surdigitaj. 

Dum  longa  tempo  oni  riprocis  la  knabeton  kaj  oni 
plendis  malgojege  pri  la  katastrofo,  gis  kiam  oni 
konkludis  per  la  demando  : 

"  Dio  !  kion  ni  faros  nun  1 " 

**  Nu,  nu,"  diris  Katarino  kun  decideco,  "  la  mal- 
felice ne  estas  tiel  grava ;  mi  intencis  taraen  reskribi 
la  leteron,  6ar  en  la  komenco  la  afero  ne  bone  pros- 


28 

peris  ;  la  literoj  estis  tro  grandaj  kaj  la  skribajo  estis 
tro  malrekta.  Nun  mi  faros  tion  pli  bone,  mi  ja 
ekkuragigis.  Lasu  min  rapide  kuri  al  la  vilago  por 
aceti  paperon  kaj  iukon,  kaj  por  ke  oni  ree  trancu 
mian  anserplumon  car  gi  farigis  multe  tro  fleksebla." 

"  Nun,  tuj  foriru,  infano  mia,"  respondis  la  patrino, 
"  jen  estas  la  kvinfranka  monero  de  la  bovido  :  vi 
Sangigu  gin  ce  la  instruisto,  car  mi  devos  kredeble 
sendi  al  mia  kompatinda  Johano  almenaii  du  frankojn. 

" —  Paticjo,  for !  el  la  domo !  kaj  ne  kuragu  reveni 
antaii  la  vespero  ! " 

Katarino,  kun  kontenta  rideto  sur  la  vizago,  elpasis 
rapide  el  la  pordo,  sin  direktante  al  la  vilago.  La 
triumfo  kiun  si  akiris,  la  konvinko  ke  de  nun  si 
povos  skribi  al  Johano  kaj  precipe  ia  fiereco  pro  sia 
scienco,  plenigis  sian  koron  je  dolca  gojo. 

£1  "  Pcujqj  el  la  Flandra  Liieraturo." 


PEOVERBOJ    DE    M.    F.    ZAMENHOF. 
Plej  granda  potenco  kusas  en  la  komenco. 
Kiu  semas  venton,  rikoltos  fulmentondron. 
Ne  cio  brilanta  estas  diamanto. 
Kiu  bojas,  ne  mordas. 
Kastelo  en  aero — malsato  sur  tero. 
Kiu  por  ciuj  laboras,  pri  si  mem  ne  memoras. 


29 

KELKAJ      AVENTUROJ      DE      BAQH,i     LA 
TIGRO. 

VEEA    RAKONTETO    DE    TEOGARDENO    EN 
ASSAM. 

Ni  jam  sciigis  pri  lia  proksimeco  je  la  gardeno,  sed, 
dum  multaj  monatoj,  liaj  solaj  faradoj  estis  la  moiti- 
gado  kaj  mangado  de  unu  aii  du  gai  denaj  Kulioj  ^ 
(coolies). 

De  unu  kompatinda  viro  nenio  estis  postlasita  krom 
la  kranio,  kiu  kusis  mezvoje. 

Sed  la  vilaganoj  de  tiu  ci  parto  malfelice  tiol 
kutimigis  je  tia  okazo,  ke^neniu  forlasis  la  vojon. 
Kaj  la  kvar  Angloj  sur  nia  Gardeno  kontente  vivadis 
kaj  trankvile.  Hi  estis  certegaj,  ke  la  bestoj  de 
Hindujo,  kiel  ankaii  la  popolo,  timigus  preni  la 
sangon  de  siaj  mastroj,  la  blankaj  homoj. 

Nu,  venis  sezono  kiam  la  cervoj  malmultigis,  kaj 
maljuna  Bagh,  kun  granda  penado  apenau  trovadis 
sufican  mangajon  por  konservi  sian  vivon.  Diris  li : 
"  Nunatempe  estas  malbone !  Tagc  la  vilaganoj 
promenadas  multanombre,  kaj  dum  la  mallumo  ne 
aperas.  Ofte  ili  enmetas  fajron  en  la  longa  herbo, 
kio  tre  timigas  min."  Kaj,  je  la  penso,  li  ruligis 
siajn  okulojn,  nudigis  siajn  dentojn  kaj  ekgemis. 
"lafoje,  tuta  semajno  pasas,  kaj  mi  ne  vidas  ec 
cervon,  kvankam  mi  certe  ne  sopiras  je  tia  males- 
timajo.  Sed  estas  blanka  viro  kiu,  ciutage,  forrajdas, 
kaj  ciuvespere  revenas,  preter  la  vojo.  Li  kaj  lia 
cevalo  farigus  sufica  raangajo  dum  tuta  moiiato. 
Kiu  timigas  je  la  blanka  viro  1  Ne  mi  !  mi  ankorau 
trinkos  lian  sangon  !  "     Kaj  Bagh  smacia  siajn  lij)ojn. 

Estas  bonekonata  fakto  ke,  post  la  unna  gusto  de 
homa  sango,  la  tigro  tre  sopiradas  je  gi  dum  sia 
vivcetero.  De  tiam  li  nomigas  *'  virmangulo  "  kaj 
farigaa  pli  terura  ol  ia  alia  besto. 

^  Bagh,  la  Hinda  vorto  por  Tigro. 
2  Hindaj  laboriatoj. 


30 

Tagon,  je  la  krepusko,  mi  tre  surprizigis  vidi  mian 
kolegon  freneze  rajdantan  en  la  gardenon.  Li 
alvenis  sencapele,  senspire,  kaj  sia  vizago  aperis 
kvazaii  li  estus  vidinta  la  Diablon.  Efektive  granda 
tigro  estis  elsaltinta  el  la  junglo.^  Nature  la  cevaletx) 
pro  granda  teruro  ekforkuris,  sed,  felice  por  li,  mia 
amiko  povis  konservi  egalpezon  sur  la  selo.  Alie,  ni 
ankorau  estus  senavizaj — kaj  tiel  ankaii  estus  la 
malfeliculo ! 

La  sovagbesto  do  casadis  lin,  sed  la  cevalisto 
fortege  J^tis  sian  kaskon  poste  en  la  vizajon  de  la 
besto.  Tio  videble,  fans  la  deziritan  efekton,  car  li 
ne  plu  sekvadis.  Sed  la  flugulo  ne  haltis  antafi  ol  li 
alvenis  ce  siaj  kolegoj.  Niaparte,  kvankam  |;i  kom- 
preneble  estis  okazo  tro  vera,  ni  ekopiniis  la  aferon 
kiel  granda  Serco,  kiel  bona  ridindajo.  Sed  le  nervoj 
de  mia  amiko  estis  kvazaii  detruitaj,  kaj  ec  nun  ili 
estas  iom  malfortaj. 

Proksimatage  oni  eliris  per  serci  la  kaskon,  sed  gi 
ne  estis  trovebla. 

"  Kaj  kion  opiniis  Bagh  ^ "  vi  demandas. 

Tiu  sinjoro  estis  kusinta  en  la  fina  stato  de  senpova 
frenezo.  Pecetoj  de  la  kasko  cirkauis  lin.  Lia  longa 
vosto  batis  la  subajon.  Ec  la  lacertetoj  timigis  montri 
sin,  sed  ili  aiidis  liajn  vortojn  kaj  latie  tremadis. 

"  La  blankaj  viroj  ja  estas  la  mastroj  de  cio,"  diris 
Bagh,  penante  senkulpigi  sin.  "  Se  tiu  ci  estus  vere 
Hindo,  mi  certigas,  ke  mi  estus  kaptinta  lin,  car  la 
Hindoj  rajdas  sur  malrapidaj  cevaletoj.  Sed  kiu 
povas  giskuri  la  cevalon  de  la  blankulo  1 " 

"  Malbenu  la  blankan  homaron  ! "  li  blekdiris. 
"  Kial  ili  venas  en  tiun  ci  landon  ?  Mi  solas,  ke  ili 
ne  apartenas  al  ^i,  car,  anstataii  kunlogadi  familie  en 
vilagoj,  ciu  logas  sole  en  aparta  domo,  kun  multe  da 
Hindoj  por  atenti  lin.  Denove,  ili  alvenas  kaj  foriras 
simile  al  la  jar-sezonoj,  kaj  gis  nun  mi  ne  vidis  iajn 
inojn  aii  idojn.  Sed  de  kie  ili  venas,  kaj  kien  ili  iras 
^  La  dika  kreskajaro. 


31 

neniu  scias  !  Ne,  ili  estas  senrajtuloj !  Krom  ili, 
kiuj  estus  mastroj  de  tiu  ci  lando  ?  Tre  certege,  la 
tigroj ! ! " 

Kelkminute  Bagh  pripensadis  pri  tia  felica  estado. 
Tiam  li  daiiris  :  "  Sed  la  malbonuloj  trairas  la  kampon 
sur  elefantoj,  ka]\dissemas  morton  per  tondro  kaj 
fulmo.  Kion  !  Cu  ili  estos  permesataj,  senrefrape, 
malsanktigi  niajn  proprajn  logejojn  ?  Ha !  Mi 
havas  ideoii !  Mi  ec  vizitos  la  hejmon  de  blankulo, 
kaj  vengos  iliajn  insultojn.  Felice  la  tuta  lando 
ankoraii  estas  nia  proprejo  ciun  nokton  kiam  ni  povas 
iradi,  maltime,  kien  ajri  ni  deziras." 

Tiel  okazis  ke,  la  proksiman  noktomezon  mi  miregis 
trovi  min  tute  veka — tre  neordinara  okazo  por  mi. 

Subite  mi  sciigis  pri  laiita  nazspirado  ekster  la 
maldikaj  muroj.  La  bruo  movadis  de  pordo  al 
fenestro,  de  fenestro  al  pordo,  tute  cirkaii  la  domo. 
Kelkafoje  profunda  bleko  eonoris — nur  bleko  de  la 
gorgo,  mi  supozas.  Nu,  estas  unu  afero  moki  sian 
amikon  car  li  forkuris  de  tigro  dum  la  taglumo.  Sed, 
kredu  min,  estas  tute  alia  afero  esti  vekata  noktomeze 
de  malsata  besto,  precipe  kiam  oni  memoras  ke,  se  ^ 
scius,  ke  pusado  de  sia  frunto  au  unu  bato  de  sia  piedo 
kontraii  la  fenestro  donus  al  si  la  deziritan  mangajon  ! 
Sed  la  tigro  ne  atakis  la  malfortan  konstruajon  kaj 
mi  hodiatt  povas  skribi  tiujn  ci  vortojn.  Tamen 
Sajnis  al  mi  multaj  horoj  antatt  ol  li  foriris. 

Post  kelkaj  tagoj  la  blankaj  viroj  venis  kun  pafiloj 
kaj  elefantoj  kaj  multe  da  Hindaj  servantoj.  Kia  glora 
vidajo  estis  vidi  ok  grandegajn  elefantojn  majeste 
promenantajn  tra  la  longa  herbo. 

Sed  Bagh  sukcese  kasadis  sin  kaj  ne  plu  estis  vidita. 
Li  jam  estis  forlasinta  la  cirkaiiajon,  neniam  (espereble) 
por  reveni. 

A.  T.  Simper. 

El  la  "  Esperantist."^ 


32 


JINGLES 

Composed     by     Mr.     Roberts     to     Help     in 
Memorizing  the  Correlative  Words. 


/,  ti,  Jci,  neni,  and  H; 
Then  add  a  for  "  quality," 

Al  for  "  motive," 

Am  for  "  time," 

E     for    "  place  "  —  excuse     the 

rhyme — 
"  Manner,"  el ;  possessive  es — 
Which  must  really  rhyme   with 

face — 
"  Thing  "  takes  o  ;  om,  quantity ; 
"  Individual,"  u  must  be. 


Typical  Words. 

Some,    or    any, 

kind  of,  ia. 
Why,  Rial 
When,  Kiarn. 
Where,  Kie. 

How,  Kiel. 
Whose,  Kies. 

A  little,  "  iom." 
Who,  Kiu. 


N.B. — The  above  is  only  a  mnemonic  jingle,  and 
from  a  grammatical  point  of  view  is  not  correct. 
The  above  syllables  do  not  exist  in  the  Vortaro,  or 
have  not  the  meanings  given  here.  The  correct 
forms  are  ia,  tia,  kia,  nenia,  cia,  etc. 


33 


[Refemng  to  the  proposal  (now  an  accomplished  fact) 
tliat  the  London  County  Council  slwuld  approve 
the  teaching  of  Esperanto  in  its  Schools.] 

THE     NEW     BILINQUALISM. 

Do  not  pack  in  your  portmanteau 

Books  of  classic  verse  ; 
Purchase  guides  to  Esperanto, 

Manuals  of  Erse. 
Fogazzaro's  tale  11  Santo, 
Walpole's  Castle  of  Otranto, 
Dante's  most  inspiring  canto, 

Grow  more  fine,  more  terse. 
Rendered  into  Esperanto, 

Versified  in  Erse. 

From  Lahinch  to  far  Lepanto, 

If  equipped  with  Erse, 
And  in  fluent  Esperanto 

Able  to  converse. 
You  will  fare  without  confusion 

Over  land  and  sea — 
Such  at  least  is  the  conclusion 

Of  the  L.C.C. 

(Punch,  October,  1906). 


34 


LA    HIMNO     "  ESPERO." 

En  la  moiidon  venis  nova  sento, 

Tra  la  mondo  iras  forta  voko  ; 

Per  flugiloj  de  facila  vento 

Nun  de  loko  flugu  gi  al  loko. 
Ne  al  glavo  sangon  soifanta 
Gi  la  homan  tiras  familion  : 
Al  la  mond'  eterne  militanta 
Gi  promesas  sanktan  harmonion. 

Sub  la  sankta  signo  de  1'  espero 

Kolektigas  pacaj  batalantoj. 

Kaj  rapide  kreskas  la  afero 

Per  laboro  de  la  esperantoj. 

Forte  staras  muroj  de  miljaroj 
Inter  la  popoloj  dividitaj  ; 
Sed  dissaltos  la  obstinaj  baroj 
Per  la  sankta  amo  disbatitaj. 

Sur  neiitrala  lingva  fundamento, 

Komprenante  unu  la  alian, 

La  popoloj  faros  en  konsento 

Unu  grandan  rondon  familian. 
Nia  diligenta  kolegaro 
En  laboro  paca  ne  lacigos, 
Gis  la  bela  songo  de  1'  horaaro 
Por  eterna  ben'  efektiviS;os. 

D'^-  L.  L.  Zamenhof. 


35 


Translation. 

A  new  sentiment  has  come  into  the  world, 
A  mighty  voice  goes  through  the  earth, 
On  wings  of  light  wind 
Let  it  now  fly  from  place  to  place. 

Not  to  the  blood-thirsty  sword 

Does  it  draw  the  human  family  : 

To  the  ever-warring  world 

It  promises  a  holy  harmony. 
Beneath  the  sacred  banner  of  hope 
Peaceful  warriors  gather, 
And  the  work  shall  spread  rapidly 
By  the  labours  of  the  hopeful. 

The  walls  of  centuries  firmly  stand 

Between  the  divided  peoples  ; 

But  the  obstinate  bars  shall  give  way 

Beaten  down  by  holy  love. 
Upon  the  foundation  of  a  neutral  language, 
Understanding  one  another, 
The  peoples  will  form,  with  one  accord, 
One  great  family  circle. 

Our  diligent  adherents 

Will  not  become  weary  in  their  peaceful  labour 

Till  the  fair  dream  of  humanity 

Is  realised  as  an  eternal  blessing. 

The  offiiial  music  was  composed  by  M.  de  Menil,  and 
is  to  be  obtained  at  the  British  Esperanto  Association, 
13,  Arundel  Street,  Strand. 


36 


KANTO    DE     STUDENTOJ. 

(GAUDEAMUS   {see   page   10)). 

Goju,  goju  ni,  kolegoj, 
Dum  ni  junaj  estas ! 
Post  plezura  estaiiteco, 
Post  malgaja  maljuneco — 
Sole  tero  restas. 

Vivu  la  akademio 
Kaj  la  profesoroj  ! 
Vivu  longe  kaj  en  sano 
Ciu  akademiano, 
Vivu  sen  doloroj  ! 

Vivu,  floru  nia  regno 
Kaj  regnestro  nia  ! 
Kaj  amikoj  mecenataj, 
Protegantoj  estimataj 
De  r  akademio. 

Vivu  ciuj  la  knabinoj 
Belaj  kaj  hontemaj ! 
Vivu  ankau  la  virinoj, 
Amikinoj  kaj  mastrinoj, 
Bonaj,  laboremaj. 

Mortu,  mortu,  malgajeco, 
Mortu  la  doloro  ! 
Mortu  ciu  intriganto 
Kaj  malamon  konservanto 
Longe  en  la  koro  ! 

L.  L.  Zamenhof. 


37 


LA    CELO     ESPERANTA. 

"  Unu  lingvo,  unu  koro  !  " — jen  deviz'  de  nia  eel'; 
Ni  elfani  veran  eston  al  antikva  la  fabel' 
Kiam  per  la  sama  lingvo  paroladis  horn'  kun  horn' 
Pace,  iu  al  alia,  el  di versa  gent'  atl  dom.' 

Tio  able  estis  fablo ;  tamen  ce  la  nuna  seen', 
Pleje  la  malpac'  ekkreskas  nur  el  akra  malkompren' ; 
"  Scii  estas  senkulpigi  " — baldaii  cesus  militad', 
Se  nacioj  kunparolus  per  komuna  parolad'. 

Do  klopodu  ni  konstante  por  nacia  amikec', 
Per  la  lingva  unuigo  de  la  boma  frata  spec' ; 
Plimultigu  ni  la  penojn  kaj  la  simpation,  gis 
Plenumigos  rev'  poeta  per  la  tutamonda  kis'. 

El  la  "British  Esperantist."  Ben  Elmy. 

[Sung  to  the  tune  of  the  Austrian  National  Hymn 
{Glorious  Things  of  Thee  are  Spoken). 

For  the  tune  of  "  Gavdeamus  "  see  Farmer's  Student 
Songs,  or  enquire  of  Miss  Lawrence.] 


38 


NOVA     KANTO. 

Ho  !  eksonu  nova  kanto 
Pri  la  lingvo  Esperanto, 
Pri  ligir  internacia, 
Revo  nia,  amo  nia  ! 
Kreitaj'  la  plej  mirinda, 
Vere  estas  gi  laudinda 
De  verkistoj,  de  poetoj, 
En  poemoj  kaj  odetoj. 

Horo :  Ho,  eksonu  nova  kanto 
Pri  li  lingvo  Esperanto. 

Pli  ol  tondro  de  bataloj, 
Pli  ol  dolcaj  najtingaloj, 
Pli  ol  belaj  aktorinoj, 
Pli  ol  fajfoj  de  masiiioj, 
Pli  ol  ora  la  plej  brila, 
Pli  ol  gloro  senutila, 
Pli  ol  ciu,  pli  ol  cio, 
Krom  la  amo  kaj  la  Dio. 

Aoro. 

Dum  venonta  la  centjaro, 
Sciu  esperantistaro, 
En  Europo,  Ameriko, 
En  Azio  kaj  Afriko, 
Kie  ajn  vi  veturados 
Esperanton  vi  trovados, 
Sur  la  strato,  en  vagono, 
En  hotelo,  en  salono. 

Haro. 


39 

Kaj  ec  en  privata  domo : 
6in  parolos  ciu  homo : 
Laboristo,  profesoro, 
Kaj  jugisto,  kaj  doktoro, 
Kaj  hebreo,  kaj  kristano, 
Kaj  litovo  kaj  japano, — 
Kaj  pereos  la  plendato : 
"  Mi  vin  ne  komprenas,  frato." 

Aoro. 

Iru  kiel  apostoloj 
6in  prediki  por  popoloj. 
Kaj  eksonu  nia  voko 
Sur  la  ter'  en  ciu  loko, 
En  vilagoj,  en  urbetoj, 
En  lernejoj,  en  gazetoj, 
Kaj  servantajn  al  la  vero 
Nin  fortign  la  Espero. 

Horo. 

DOMBROWSKI. 

EUirita  el  •'  Fundamenta  Krestomatio." 

[Tune  arranged  hij  Arthur  Trickett.  To  be 
obtained  from  the  London  Esperanto  Club,  14,  Norfolk 
Street,  Strand,  W.C] 


Safo  donas  sian  lanon, 
Por  ke  mastro  havu.  panon. 
Kiu  cion  senpripense  parolas, 
Aiidos  tion,  kion  li  ne  volas. 
Vivu,  progresu, 
Bed  lerni  ne  cesu. 


iO 


AL    LA    REQO, 

(God  Save  the  King). 

Vivu  la  reg'  al  ni,  tre  longe  vivu  li ! 

Gardu  lin  Di' ! 
Justa  kaj  pia  reg',  — Dio  pro  nia  preg;' 

Estu  kun  li. 

Forta  la  reg;a  tron',  ver'  estas  lia  kron', 

Glavo  la  leg'. 
Kun  amo  en  la  kor',  regas  kun  granda  glor'  .  , 

Vivu  la  re^' ! 

Brulu,  ho  sankta  flam'  de  la  eterna  am* 

Pro  la  patruj' ! 
Kaj  forte  staros  ni,  ciuj  per  unu  li 

Pro  la  patruj' ! 

Longe,  ho,  restu  vi,  gloro  de  la  naci', 

Sur  rega  seg' ! 
Via  plej  granda  glor'  en  la  popola  kor*, 

Vivu  la  reg' ! 

D"    ZA¥ENH0F. 


41 


TINY    TIM*S    CHRISTMAS     DINNER. 

[From  Dickens'  "Christmas  Carol."] 

Tiam  Sinjorino  Cratchit  levigis  ;  si  estis  malrice 
vestita,  sed  gaje  dank'  al  rubandoj  diverskoloraj ;  kaj 
si,  kune  kun  Belinda,  sia  dua  filino,  primetis  la  tablon. 
Kaj  nun  enkuris  du  pli  malgrandaj  Cratchits, 
geknaboj,  kiuj  kriis  ke  ili,  ekster  la  bakejo,  flaris  la 
anseron  kaj  gin  konis  kiel  ilia  propra  ansero  per  la 
odoro !  Ili  gojis  tiel,  dancante  cirkaii  la  tablo, 
kaj  pensante  pri  salvio,  kolbasoj,  kaj  bulboj,  dum 
Sinjoreto  Peter  Cratchit  zorgis  pri  la  terpomoj  kaj 
blovis  la  fajron,  gis  fine  la  terpomoj  estis  pretaj  por  esti 
senaeligataj.  Tamen  Sinjoreto  Peter  ne  estis  tro 
vanta,  kvankam  li  portis  kolumon  tre  altan  por  fari 
honoron  al  la  Tago. 

"  Kial  do  via  patro  tiel  malfruas  ? "  diris  Sinjorino 
Cratchit — "  kaj  via  frato,  Eta  Tim,  ankaii  1  Kaj 
Martha  ne  tiel  malfruis  je  duonhoro  la  lastan  Krist- 
naskon  ! " 

"  Jen  Martha,  patrino !  "  ekkriis  filineto. 

"  Jen  Martha,  patrino ! "  ekkriis  la  du  pli  junaj 
Cratchits. 

"  Hura  !  estas  tiel  granda  ansero,  Martha !  " 

"  Nu  !  kiel  vi  venas  malfrue  1  "  kriis  Sinjorino 
Cratchit,  sin  kisante  dekdufoje,  kaj  forprenante  Sian 
capelon  kaj  salon. 

"  Ni  devis  multe  labori  por  fini  nian  taskon,"  diris 
la  knabino. 

"  Nu  !  ne  estas  grave  !  Sidigu  antatl  la  fajro, 
karulino,  kaj  varmigu  vin  ! " 

"  Ne  !  ne  !  jen  patro  ! "  kriis  la  du  junaj  Cratchits, 
kiuj  estis  cie  samtempe.  "Kasu  vin,  Martha,  kasu vin !" 


42 

Tiam  Martha  sin  kasis,  kaj  la  malgranda  Bob,  la 
patro,  envenis  kun  almenaii  tri  futoj  da  lana  skarpo 
pendanta  antau  li,  kaj  kun  eluzitaj  vestoj,  flikitaj  kaj 
brositaj,  portante  Etan  Tim'on  sur  sia  sultro.  Ho  ve  ! 
Tim  havis  lam-bastoneton,  kaj  liaj  membroj  estis 
subportataj  per  fera  trabajo  ! 

"  Ho  !  kie  estas  nia  Martha  ! "  kriis  Bob,  cirkaiiri- 
gardante. 

"  Si  ne  povas  veni,"  diris  la  mastrino. 

"  Ne  veni ! "  ripetis  Bob,  kaj  lia  energio  subite 
falis,  car  revenante  hejmen  li^  estis  kurinta  kiel  milita 
cevalo  de  Eta  Tim,  ...  "  Cu  Si  ne  venos  je  Krist- 
nasko !  " 

Martha  ne  povis  elporti  lin  vidi  malkontenta,  ec 
nur  serce,  kaj  si  tuj  elvenis,  el  post  la  pordo,  kaj  lin 
cirkaiiprenis ;  dunie,  la  ambaii  junaj  Cratchits  portis 
Etan  Tim'on  al  la  kuirejo,  por  ke  li  aiiskultu  la 
pudingon,  siblantan  en  la  kaserolo. 

"  Kaj  kiel  kondutis  Eta  Tim  1 "  demandis  la 
mastrino,  tuj  kiam  Bob  estis  sufice  kisinta  sian 
filinon. 

"  Tre  bone,"  respondis  Bob.  "  Sed  li  farigas  pri- 
pensa,  tial  ke  li  estas  tiel  ofte  sola,  kaj  li  havas  la 
plej  stiangajn  pensojn.  ...  Li  diris  al  mi,  revenante, 
ke  li  espcras  ke  oni  lin  vidis  en  la  pregejo,  car  li 
estas  kriplulo  kaj  tiel  oni  povis  goje  memori,  je 
Kristnasko,  tiun,  kiu  igis  lamulojn  marsi  kaj  blin- 
dulojn  vidi ! " 

La  voco  de  Bob  tremis  kiam  li  tion  diris,  kaj  pli 
forte  ankorau  kiam  li  aldonis,  ke  Eta  Tim  fortigis 
nun.  ...  La  aktiva  lam-bastoneto  audigis  sur  la 
planko,  kaj  Timo  revenis,  akompanata  de  sia  frato  kaj 
de  sia  fratino,  al  la  benketo  apud  la  fajro ;  kaj  Bob 
relevis  siajn  jakmanikojn  (kvazau  eble  ili  povus 
farigi  pli  eluzitaj,  malfeliculo !)  kaj  miksis  ion  var- 
megan  en  kruco,  movis  gin  per  kulero,  kaj  gin  metis 
sur  la  fajron  por  boleti.     Tiam  Sinjoreto  Peter  kaj 


43 

la  du  junaj  Cratchits  iris  por  alporti  la .  anseron,  kaj 
baldau  revenis  en  goja  procesio  ! 

Tiel  multe  ili  tumultis,  ke  vi  estus  pensinta  ke 
ansero  estas  inter  ciuj  birdoj  la  plej  kurioza;  kaj, 
kompreneble,  en  tin  dometo  gi  vere  estis  malofta. 
Sinjorino  Cratchit  varmigis  la  sukon  ;  Sinjoreto  Peter 
forte  dispremis  la  terpomojn ;  Fraiilino  Belinda 
sukeris  la  pomsaucon ;  Martha  visis  la  varmajn 
telerojn ;  Bob  sidigis  Etan  Tim'on  apud  lin  ce  la 
tablo;  la  du  junaj  Cratchits  metis  segojn  por  ciuj, 
por  si  mem  ankau  ;  kaj  ili  tiam  pusis  la  kulerojn  en 
siajn  busojn  por  ke  ili  ne  kriu  antaii  ol  ili  lauvice 
estos  servitaj. 

Fine  cio  estis  preta,  kaj  oni  petis  la  benon  de  Dio. 
Pauzo  sekvis,  dum  la  sinjorino  ekzamenis  la  trancilon 
kaj  sin  preparis  por  enpusi  gin  en  la  bruston  de  la 
birdo  kaj  kiam  si  tion  faris,  kiam  la  internajo, 
elpusigis,  ciuj  gajigis,  kaj  ec  Eta  Tim,  ekscitata,  batis 
la  tablon  per  sia  trancii-tenilo  kuj  malforte  kriis  : 

"  Hura !  " 

Neniam  oni  vidis  tian  anseron !  Bob  diris,  ke  ii 
kredas  ke  neniam  tia  ansero  estos  kuirita !  Gia 
moleco  kaj  gusto,  gia  amplekso  kaj  malkareco,  estis 
temoj  de  grandega  admiro.  Kun  pomsaiico  kaj 
terpomoj,  gi  suficis  por  la  tuta  familio ;  ec,  kiel  la 
sinjorino  goje  diris  (rigardante  unu  malgrandetan 
atonion  ostan  sur  la  plado),  ili  ne  gin  tute  formangis 
fine  !     Tameu  ciuj  satis. 

Sed  nun,  post  kiam  la  teleroj  estis  San^itaj  de 
Fraiilino  Belinda,  Sinjorino  Cratchit  sole  forlasis  la 
cambron — tro  nerva  por  toleri  atostautojn — por  iri  al 
la  pudingo  kaj  gin  enporti.  ,  .  . 

Ho  I  cu  gi  estas  sufice  kuirita  ?^  Cu  gi  ne  dis- 
rompigos,  kiam  si  elturnos  gin !  Cu  iu  ne  supreu- 
rampis  la  muron  por  gin  Steli,  dum  ili  mangis  la 
anseron  !    Oni  imagis  ciajn  specojn  de  terurajoj.  .  .  . 

Ho  !  kiom  da  vaporo  !  la  pudingo  estis  eltirata  el 


44 

la  kaserolo  .  .  .  odoro  kvazaG  de  lavejo  !  tio  estis  la 
pudingtuko  .  .  .  odoro  simila  al  tiu  de  restoracio,  de 
kukejo  kaj  de  lavejo  kune  !  tio  estis  la  pudingo  !  .  .  . 
Envenis  tuj  Sinjorino  Cratchit,  rugigante  kaj  ride- 
tante  fiere,  kun  la  pudingo,  simila  al  makulita  kuglego, 
tiel  malmola,  brilanta  en  brando  flamanta,  kaj 
ornamita  de  ileksa  branco,  kiu  supre  staris. 

Ho  !  kia  mirinda  pudingo  !  Bob  Cratchit  dins,  kaj 
tre  trankvile,  ke  li  gin  rigardas  kiel  la  plej  granda 
sukceso  de  la  sinjorino  de  ilia  edzigo !  Sinjorino 
Cratchit  dins  ke,  nun  kiam  cio  bone  okazis,  si  kon- 
fesas  ke  si  ne  guste  sciis  cu  la  kvanto  da  faruno  estos 
sufica.  Ciuj  ion  dins  pri  tio,  sed  neniu  dins  aii 
pensis  ke  la  pudingo  estis  tro  malgranda  por  granda 
familio.  Estus  herezo  gin  fari.  Ciuj  hontus  havi 
tian  penson  t 

Fine  la  tagmango  finigis;  oni  forportis  la  tablo- 
tukon,  balais  la  fajrejon,  kaj  revirigis  la  fajron.  Poste 
la  miksa3o  en  la  kruco  estas  gustumata  kaj  perfekti- 
gata,  oni  metis  pomojn  kaj  orangojn  sur  la  tablon, 
kaj  multe  da  kastanoj  sur  sovelilon  sur  la  fajro. 
Tiam  la  tuta  familio  sidi^is  cirkau  la  fajro,  kaj  apud 
la  kubuto  de  Bob  estis  la  tuta  familia  glasaro  .  .  . 
du  glasoj  kaj  unu  taso  sen  tenilo.  Tamen  ili  enhavis 
la  krucan  miksajon  tiel  bone  kiel  pokaloj  oraj  estus 
gin  enhavintaj  !  kaj  Bob  disdonis  gin  goje,  dum  la 
kastanoj  sur  la  fajro  bruege  kraketis  kaj  siblis.  Tiam 
Bob  diris  :  *'  Mi  proponas  '  Gojan  Kristnaskon  '  al  ni 
ciuj,  miaj  karaj  !  Dio  nin  benu ! "  Kaj  la  tuta 
familio  ripetis  tion. 

"Dio  nin  benu  !  ciujn  !  "  diris  Eta  Tim,  laste. 

El  "  Kristnaska  Sonorado  "  (Christmas  Carol). 
Esperaniigita  de  Martyn  Westcott. 


45 

KRISTNASKO     EN     SVEDUJO. 

La  tagoj  farigas  ciara  pli  mallongaj  en  mia  norda 
patrujo  :  ciam  pli  frue  venas  la  krepusko.  Sed  ni  ne 
plendas,  car  ju  pli  profunda  farigas  la  vintra  mallumo, 
des  pli  proksima  estas  Kristnasko,  la  festo  de  1'  hejmo, 
de  r  infanoj,  de  1'  gojo  kaj  de  1'  lumo — la  festo,  kiun 
ni,  Svedoj,  amas  pli  ol  ciun  alian. 

Kiom  ajn  malproksimen  ni  migradas  en  la  mondo, 
se  estas  nur  iel  eble  ni  ciam  revenas  por  soleni  tiun 
ci  feston  kun  nia  familio,  kaj  la  grandaj  Amerikaj 
vaporsipoj  ciujare  rekondukas  milojn  kaj  milojn  da 
Svedoj,  kiuj  fondis  novajn  hejmojn  trans  la  oceano. 
Hi  riskas  ventegojn  kaj  ondojn  furiozajn,  volonte 
elspezante  la  monon,  kiun  tiel  malfacile  kaj  klopode 
ili  akiris,  por  reiri  "  la  malnovan  landon,"  kiel  karese 
ili  nomas  sian  karan  Svedujon,  kaj  soleni  "  Jul "  en 
la  hejmo  de  sia  infaneco.  La  sumo  de  la  poStaj  man- 
datoj,  kiuj  venas  el  Ameriko,  estas  tri  fojojn  pli 
granda  dum  la  monato  Decembro.  Se  oni  ne  povas 
veni  mem,  oni  sendas  kiom  eble  plej  multe  da 
mono  por  ke  *'  la  maljunuloj  hejme "  havu  ^ojan 
Kristnaskon. 

Sennombraj  estas  la  preparoj  kiujn  tin  6i  festo 
postulas,  kaj  la  sinjorinoj  estas  okupataj  de  1'  frua 
mateno  gis  malfrue  nokte  dum  pli  ol  du  semajnoj 
antaiie.  La  mangajoj  estas  plej  diversaj,  sed  mi 
timas  ke  kelkaj  el  ili  estas  tro  ekskluzive  svedaj  por 
ke  ili  placu  al  la  gusto  internacia.  Sufice  estas  diri, 
ke  en  la  plej  multaj  domoj  en  la  kamparo  oni  bucas 
almenaii  unu  porkon  kaj  unu  bovidon,  ofte  ankaii 
unu  bovon.  Poste,  la  tuta  domo  estas  plej  bele 
arangita,  kaj  la  metalaj  objektoj  brilas  kiel  la  suno 
mem.  Dum  la  lastaj  tagoj  oni  bakas  ciujn  specojn 
da  pano,  kukajoj  taj  tortoj,  kiuj  apartenas  al  la  sveda 
Kristnaska  tablo. 

Fine  do  alvenas  la  granda  tago,  la  24""  de  Decem- 
bro, kaj  nun  cio  estas  preta  kaj  en  la  tuta  domo  regas 
la  sento  de  infana  gojo  kaj  felico,  kiu  karakterizas 


l6 

tiun  ci  feston.  Sed  sur  ciuj  vizagoj  oni  rimarkas 
esprimon  de  atendo  !  La  infanoj  ciuminute  elrigardas 
tra  la  fenestroj  kaj  la  gepatroj  sajiias  tiel  same 
ekscitataj  kiel  la  junularo.  Subite  oni  aiidas  pezajn 
pasojn  en  la  antaucambro,  kaj  kiara  estas  malfermita 
la  pordo,  jen,  oni  gin  vidas  la  belan,  altan,  vex'dan 
abion,  kies  krono  preskaii  tusas  la  plafonon,  kaj, 
kane  kun  tiu  ci  simbolo  de  eterna  espero,  Kristnasko 
eniras  niajn  hejmojn  kaj  korojn.  La  Kristnaska 
arbo — Julgranen — estas  metata  en  la  plej  granda 
cambro,  kaj  cinj  estas  baldaii  okupataj  por  ornami 
gin  kun  kandeletoj,  sukerajoj  kaj  bela  artefarita 
nego.  Ce  gia  plej  alta  branco  flirtadas  la  sveda 
flago — blua  kun  ora  kruco. 

Poste  oni  iras  al  ta  tagmango,  kiu  ce  tiu  ci  okazo 
estas  metita  ne  en  la  mangocambro,  sed  en  la  kuirejo, 
kaj  la  familio  kaj  la  servantoj  kune  sidigas  je  la 
tablo.  Sur  tiu  ci  trovigas  specimeno  de  ciu  pane 
bakita,  ciu  mangajo  preparita  kaj  speciala  biero, 
nomata  "  Julol." 

Sed  en  la  mezo  de  la  tablo  staras  granda  kupra 
kaserolo  enhavanta  la  supon,  en  kiu  estis  kuirata  la 
sinko,  kiu,  rostita  kaj  ornamita  per  multekoloraj 
rubandoj,  nun  estas  la  cefa  ornamajo  de  la  tablo. 
Ciu  nun  prenas  pecon  da  pano  sur  sia  forko,  solene 
gin  trempas  en  la  kupran  kaserolon  kaj  raangas  gin. 
Tio  ci  estas  tre  antikva  kutirao,  kaj  oni  ofte  nomas 
la  24*"  de  Decembro  "  la  tago  de  1'  trempado,"  kaj 
la  infanoj  jam  longe  antau  Kristnasko  komencas 
kalkuli :  "  nun  estas  la  tago  antaii  la  tago  antaix  la 
tago  antau  la  trempada  tago." 

Poste  oni  eliras  por  starigi  la  kutiman  faskon  da 
greno  sur  altan  stangon  por  la  birdoj,  kaj  al  la 
cevaloj  en  la  stalo,  la  brutaro,  la  kokinoj  kaj  anasoj 
—  unuvorte,  al  ciuj  domaj  bestoj  —  estas  donata 
speciala  "  festenmango  "  el  aveno  kaj  tritiko  por  ke 
ili  ankau  sciu  "  ke  nun  estas  Kristnasko."  En  tiu 
tago  oni  volas  igi  ciuii  kaj  cion  felica  kaj  kontenta, 
kaj  el  ciu  dorao  oni  sendas  vestojn,  mangajojn  kaj 


47 

kandelojn  al  la  malriculoj.  Ciu  sentas  kvazau  oni  ne 
povus  goji  se  estus  iu  en  la  najbarajo,  kiu  estus 
malsata  au  havus  nenian  kandelon  por  lumigi  sian 
dometon, 

Je  la  sesa  horo  oni  kunvenas  en  la  salonon  por 
trinki  teon  kaj  poste  oni  babiladas,  kantas,  ludas  la 
malnovajn  Kristnaskajn  ludojn,  dancas  cirkafi  la 
Kristnaska  arbo  kaj  mangas  pomojn,  nuksojn,  sekajn 
vinberojn,  figojn  kaj  diversajn  sukerajojn.  La  ves- 
permango  konsistas  el  speciale  preparita  fiso  nomata 
"lutfisk,"  rizo  kaj  buterotortoj.  Antaii  ol  mangi 
la  rizon,  ciu  devas  diri  malgrandan  rimon  sercan, 
akompanata  de  la  gaja  rido  de  1'  aliaj.  Poste  estas 
disdonataj  la  Kristnaskaj  donacoj,  ciu  enmetita  en 
sigelitan  postajon  kun  la  nomo  de  V  ricevonto  kaj 
serca  versajeto.  Dum  la  tuta  vespero  ciuj  cambroj 
estas  feste  iluminitaj,  car  ce  Kristnasko  ne  devas  esti 
ombro  ia,  nek  en  la  domo,  nek  en  la  koro.  La 
kristnaska  abio  estas  pli  luma  ol  cio  alia,  kaj  en  la 
dolcaj  radioj  de  giaj  kandeletoj  oni  momente  f orgesas 
la  konfliktojn  de  1'  ciutaga  vivo. 

La  sekvantan  matenon  oni  ofte  devas  levigi  je  la 
kvara  horo,  car  en  tin  tago  Diservo  komencas  jam  je 
la  sesa  horo,  kaj  multaj  devas  veturi  pli  ol  10  kilo- 
metrojn  gis  la  pregejo.  Kiom  estas  belege,  kiam 
la  glitveturilo  rapide  antaiien  flugas  tra  1'  arbaro 
negokovrita,  dum  la  steloj  ankoratt  briletas  sur  nokta 
cielo,  kaj  oni  audas  la  gajan  sonon  de  centoj  da 
sonoriletoj  apartenantaj  al  aliaj  glitveturiloj,  kiuj  el 
ciuj  flankoj  alvenas  la  saman  pregejon.  En  ciu  domo, 
ec  la  plej  malgranda  kaj  mizera  dometo,  la  fenestroj 
estas  iluminitaj  per  du  au  kvar  kandeloj,  kies  radioj 
parolas  al  la  preterpasantoj  pri  la  Festo  de  Lumo 
kaj  Go  jo.  Kaj  en  la  pregejo  eksonas  la  malnova 
Kristnaska  himno,  "  Ni  Vin  salutas,  ho,  bela  mateno." 

El   "  Tra    la  Mondo,"    la    tuimonda    ilusirata    Revuo 

esperantisia. 
Originate  verkita  de  FraOlino  Cederblad. 


48 


MI     MEM. 

RAKONTITA    DE    BICIKLO. 
Originale  verkita  de  E.  J.  FooKS. 

Mi  estas  biciklo,  kaj  ("  ne  diru  gin  en  Gath")  mi 
apartenas  al  fraiilino. 

Kiam  unue  mi  alvenis  hejmen,  el  la  fabrikejo,  mi 
brilis  per  emajlo,  mi  brilegis  per  nikelo,  kaj,  kora- 
preneble  mi  ne  havis  makuleton  da  koto  sur  raiaj 
radcirkaiikovriloj,  nek  da  rustajo  sur  miaj  radietoj. 

Mi  estis  avida  por  iri,  fortega,  vigla,  elasta, 
energia,  kaj  tamen  rigida  kaj  silenta. 

Nun,  ho,  ve !  mia  kadro  bleketas  je  ciu  artiketo, 
miaj  radoj  kraketas,  miaj  radietoj  estas  ellasaj  aii  ec 
mankaj,  mia  nikelo  malheligas  aii  forestas,  emajlo, 
selo,  kaj  ilsaketo,  ciuj  estas  eluzitaj. 

Mi  alvenis  hejmen  en  la  frua  parte  de  la  nova  jaro. 
Mi  ja  estis  novjara  donaco  por  mia  juna  mastrino. 

Kiel  zorge  si  kutimis  miii  senpolvigi  post  ciu  rajdo, 
kaj  vi§i  la  plej  malgrandan  makuleton  da  malseko  for 
de  mi,  por  ke  mi  ne  montru  la  unuan  plej  etan  signon 
de  rustajo. 

Hodiau  mi  staras  ekstere,  post  la  domo  malpura 
tiel,  kiel  mi  revenis  hejmen  de  cirkaiikuro  antau  unu 
semajno,  dum  peza  tabulo  apogas  sin  kontrau  miaj 
radietoj,  el  kiuj  cirkau  duondekduo  mankas. 

Unu  tagon  en  Majo,  kvin  monatojn  post  mia  unua 
foriro  el  la  fabrikejo,  la  kuzo  de  mia  mastrino  sin 
vizitis,  kaj  vidante,  ke  mi  apogas  min  kontrau  la 
muro,  komencis  min  surrigardi. 

"  La  antatia  rado  tre  ellasigis,"  li  diris.  ^ 

"  Ho !  cu  vere,"  estis  la  respondo.  "  Cu  gi 
forvenos 1 " 

Eble  si  pensis  ke  mi  estas  dento  !  Sed  Hencjo,  la 
kuzo,  ekmontris  al  mia  mastrino  kiel  mi  kraketis  en 
la  forkoj,  kaj  li  aminde  korektis  min.     Plie,  li  altlevis 


49 

de  la  tero  mian  malantauan  radon,  kaj,  metante  sian 
piedon  sur  la  pedalon,  igis  rapidege  turnigi  la  radon. 

"Nu!"  li  ekkriis,  "  tio  ci  bezonas,  ke  oni  oleu 
gin. 

"  Ho  !  Cu  bicikloj  do  bezonas  oleadon  ? "  estis 
respondo.  "  Kie  oni  metas  gin  1 "  Kaj,  efektive, 
mi  jam  antaue  soifis,  pro  seka  kurado  dum  pli  ol 
kvar  monatoj  ! 

Nu  !  mi  trinkegis  fine,  kaj  urge  mi  gin  bezonis ; 
sed  plu  devis  okazi. 

Hencjo  diris,  ke  io  estas  malorda  je  la  malsupra 
artiko. 

"  Kiom  pli  estas  malorda,  kaj  kion  ajn  vi  intencas 
per  '  malsupra  artiko  '  ? " 

*'  Nu,"  diris  Hencjo,  kaj  li  daiirigis  klarigante  pri 
konusetoj,  globetoj,  globe tkurejoj,  k.t.p. 

Sed  mia  mastrino,  mi  bedaiiras  diri,  evidente 
malestimis  cion  ci,  kaj  ne  bonvolis  respondi  al  la 
rimarkoj  de  Hencjo,  krom  diri  al  li,  ke  se  si  ne  multe 
scias  pri  bicikloj,  estis  tre  malaminde  ce  li  sin  moki, 
kaj  diri  al  si,  ke  oni  faras  biciklojn  per  kotono  kaj 
pingloj  ! 

(Si  nur  dube  aiidis  "  koteraj  pingloj "  [cotter 
pins]).  ... 

Oni  malofte  min  rajdas  nune.  Mi  kutimis  stari  en 
vestiblo,  sed  antatt  ne  longe  mia  hejmo  estis  en  kelo. 

Unu  tagon  mi  aiidis  mian  mastrinon  diri  al 
amikino,  kiu  vizitas  sin  por  sin  inviti  bicikliri, 
"  Ho !  la  malnovajo  bezonas,  ke  oni  ^in  purigu,  kaj 

sveligu  gin,  kaj Ho  !  enuo  !  ni  iru  rigardadi  la 

butikojn  ! " 

♦  *  ♦  ♦ 

Anonco  sur  jurnalo  por  biciklistoj  :  "  Biciklo  de 
sinjorino  vendebla,  malkare.  Posedanto  forlasanta 
rajdi.     Sin  turnu  al,  k.t.p." 

El  "  The  British  Esp&i-antisU" 


50 


NASKiaO     DE     ESPERANTO. 

Eltiro  el  Privata  Letero  DE  D-RO.  Zamenhof 

AL  S-RO.    BOROVKO. 

Fresita   kun    permeso    da    ambaH    korespondant<y,    en 
Jaro  1896. 

Tradukis  el  lingvo  rusa  V.G. 

.  .  .  Vi  demandas  min,  kiel  aperis  ce  mi  la 
ideo  krei  lingvon  internacian  kaj  kia  estis  la  histori© 
de  la  lingvo  Esperanto,  de  la  moraento  de  gia 
naskigo,  gis  tin  ci  tago  ?  La  tuta  puhlika  historic  de 
la  lingvo,  t.e.  komencante  de  la  tago,  kiam  mi 
malkase  eliris  kun  gi,  estas  al  Vi  pli  malpli  konata ; 
cetere  tiun  ci  periodon  de  la  lingvo  estas  nun,  pro 
multaj  kauzoj,  ankorau  neoportune  tusadi ;  mi 
rakontos  al  Vi  tial  en  komunaj  trajtoj  sole  la  historion 
de  la  naski^o  de  la  lingvo. 


Estos  por  mi  malfacile  rakonti  al  Vi  cion,  tion  ci 
detale,  car  multon  mi  mem  jam  forgesis ;  la  ideo,  al 
kies  efektivigo  mi  dedicis  tutan  mian  vivon,  aperis  ce 
mi — estas  ridinde  gin  diri — en  la  plej  frua  infaneco 
kaj  de  tiu  ci  tempo  neniam  min  forlasadis.  Tiu  ci 
cirkonstanco  parte  klarigos  al  Vi,  kial  mi  kun  tiom 
da  obstineco  laboris  super  gi,  kaj  kial  mi,  malgraii 
ciuj  malfacilajoj  kaj  maldolcajoj,  ne  forlasadis  tiun  ci 
ideon,  kiel  gin  faris  multaj  aliaj,  laborintaj  sur  la 
sama  kampo. 

Mi  naskigis  en  Bjelostoko,  gubemio  de  Grodno,  en 
la  jaro  1859.     Tiu  ci  loko  de  mia  naski^o  donis  la 


51 


BIRTH     OF     ESPERANTO. 

Taken    from   a    Private    Letter    of    Doctor 
Zamenhof  to  Sinjoro  Borovko. 

Printed,  with  the  permission  of  both  correspondents,  in  the 
year  1896. 

Translated  from  the  Russian  hy  V.G. 

(This  English  translation  is  not  literal ;  it  aims  to 
give  only  the  general  sense). 

" .  .  .  You  ask  me  how  it  was  that  the  idea  of 
creating  an  international  language  appeared  to  me, 
and  what  was  the  history  of  the  Esperanto  language 
from  the  moment  of  its  birth  till  to-day  ?  The 
whole  public  history  of  the  language,  that  is  to  say, 
beginning  from  the  day  when  I  openly  proclaimed  it, 
is  more  or  less  known  to  you ;  further,  it  is  not 
opportune  now,  for  many  reasons,  to  touch  upon  this 
period  ;  I  \d\\  therefore  relate  to  you  the  common 
features  alone  of  the  history  of  the  birth  of  the 
language. 

"  It  would  be  difficult  for  me  to  tell  you  all  this  in 
detail,  for  much  of  it  I  have  myself  forgotten.  The 
idea,  to  the  realisation  of  which  I  have  dedicated  my 
wliole  life,  appeared  to  me  (it  is  ridiculous  to  say  it) 
in  my  earliest  childhood,  and  from  that  time  never 
left  me.  This  circumstance  will  partly  explain  to 
you  why  I  have  laboured  upon  the  matter  with  so 
much  obstinac}'^,  and  why,  in  spite  of  all  difficulties 
and  hardships,  I  have  not  abandoned  this  idea,  as 
many  others  working  in  the  same  field  have  done. 

"I  was  born  in  Bielstock,  in  the  department  of 
Grodno  (Russia),  in  the  year  1859.     This  place  of  my 


52 

direkton  al  ciuj  miaj  estontaj  celadoj.  En  Bjelostoko 
la  logantaro  konsistas  el  kvar  diversaj  nacioj  :  Rusoj, 
Poloj,  Germanoj  kaj  Hebreoj  ;  ciu  el  tiuj  ci  eleraentoj 
parolas  apartan  lingvon  kaj  neamike  rilatas  la  aliajn. 
Tie  pli  ol  ie  la  impresema  nature  sentas  la  multepezan 
malfelicon  de  diverslingveco,  kaj  konvinkigas  ce  ciu 
paso,  ke  la  diverseco  de  lingvoj  estas  la  sola,  aii 
almenau  la  cefa  kauzo,  kiu  disigas  la  homan  familion, 
kaj  dividas  gin  en  malamikajn  partojn. 

Oni  edukadis  min  kiel  idealiston  ;  oni  min  instruis, 
ke  ciuj  homoj  estas  fratoj,  kaj  dume  sur  la  strato  kaj 
en  la  domo,  cio  ce  ciu  paso  igis  min  seuti,  ke  homoj  ne 
ekzistas :  ekzistas  sole  Rusoj,  Poloj,  Germanoj, 
Hebreoj,  k.t.p.  Tio  ci  ciam  forte  turmentis  mian 
infanan  animon,  kvankam  multaj  eble  ridetps  pri  tin 
ci  "  doloro  pro  la  mondo "  ce  la  infano.  Car  al  mi 
tiam  sajuis,  ke  la  "  grandagaj "  posedis  ian  ciopovan 
forton,  mi  ripetadis  al  mi,  ke  kiam  mi  estos  grandaga, 
mi  nepre  forigos  tiun  ci  malbonon. 


lom  post  iom  mi  konvinkigis,  kompreneble,  ke  ne 
6io  farigas  tiel  facile,  kiel  gi  prezentigas  al  la  infano  ; 
unu  post  la  alia  mi  forjetadis  diversajn  infanajn 
utopiojn,  kaj  nur  la  revon  pri  unu  homa  lingvo  mi 
neniam  povis  forjeti.  Malklare  mi  iel  min  tiris  al  gi, 
kvankam,  kompreneble,  sen  i:ij  difinitaj  planoj.  Mi 
ne  memoras  kiam,  sed  en  cia  okazo  sufice  frue,  ce  mi 
formigis  la  konscio,  ke  la  sola  lingvo  povas  esti  nur 
ia  neutrala,  apartenanta  al  neniu  el  la  nun  vivant:ij 
nacioj. 

Kiam  el  la  Bjelostoka  gimnazio  mi  transiris  en 
la  Varsovian  duan  klasikan  gimnazion,  mi  dum  kelka 
tempo  estis  forlogata  de  lingvoj  antikvaj  kaj  revis 
pri  tio,  ke  mi  iam  veturados  en  la  tuta  mondo  kaj 


53 

birth  gave  the  direction  to  all  my  future  aims.  The 
inhabitants  of  Bielstock  are  of  four  different  nation- 
alities— Russians,  Poles,  Germans,  and  Jews — each  of 
which  speaks  a  separate  language,  and  is  on  bad 
terms  with  the  others.  There,  more  than  anywhere, 
an  impressionable  nature  feels  the  heavy  misfortune 
of  the  diversity  of  tongues,  and  becomes  convinced  at 
every  step  that  the  diversity  of  language  is  the  only, 
or  at  least  the  chief,  cause  which  separates  the  human 
family,  and  divides  it  into  inimical  sections. 

"  I  was  brought  up  as  an  idealist.  I  was  taught 
that  all  men  are  brothers ;  meanwhile  in  the  street 
and  at  home  everything,  at  every  step,  compelled  me 
to  feel  that  man  does  not  exist,  only  Russians,  Poles, 
Germans,  Jews,  etc.  This  thought  ever  deeply 
troubled  (strongly  tormented)  my  boyish  mind — 
although  many  possibly  will  smile  at  this  'sorrow 
for  the  world '  in  a  child.  At  that  time  it  seemed  to 
me  that  the  '  grown  ups '  possessed  a  sort  of  almighty 
power,  and  I  repeated  to  myself  that  when  I  was 
grown  up  I  would  without  fail  do  away  with  this 
evil. 

"Little  by  little  I  became  convinced,  of  course, 
that  this  thing  was  not  so  practicable  as  it  had  seemed 
in  my  boyhood  ;  one  after  the  other  I  cast  aside  my 
various  childish  Utopias,  only  the  dream  of  one  single 
tongue  for  all  mankind  I  never  could  dispel.  Dimly, 
although  of  course  without  any  defined  plans,  I,  in 
some  way,  was  drawn  to  it.  I  do  not  remember 
when,  but,  at  all  events,  sufficiently  early,  I  became 
conscious  that  the  single  language  must  be  in  some 
way  neutral,  belonging  to  none  of  the  now-existing 
nations. 

"  When  I  passed  from  the  Bielstock  High  School 
to  the  Second  Classical  High  School,  Warsaw,  I  was 
for  some  time  allured  by  the  dead  languages,  and 
dreamed  that  some  day  I  would  travel  through  the 


54 

per  flamaj  paroloj  inklinados  la  homojn  revivigi  unu 
el  tiuj  ci  lingvoj  por  komuna  uzado.  Poste,  mi  ne 
memoras  jam  kiamaniere,  mi  venis  al  firma  koiivinko, 
ke  tio  ci  estas  neebia,  kaj  mi  komencis  malklare  revi 
pri  nova,  arta  lingvo.  Mi  ofte  komencadis  iajn 
provojn,  elpensadis  artifikajn  ricegajn  deklinaciojn 
kaj  konjugaciojn,  k.t  p.  Sed  homa  lingvo  kun  gia, 
kiel  sajnis  al  mi,  senfina  amaso  da  gramatikaj  formoj, 
kun  giaj  centoj  da  miloj  de  vortoj,  kaj  dikaj  vortaroj, 
sajnis  al  mi  tia  artifika  kaj  kolosa  masino,  ke  mi  ne 
unufoje  diras  al  mi  :  "for  la  revojn  !  tiu  ci  laboro  ne 
estas  laii  homaj  fortoj," — kaj  tamen  mi  ciam  revenadis 
al  mia  revo. 

Germanan  kaj  Francan  lingvojn  mi  ellernadis  en 
infaneco,  kiam  oni  ne  povas  ankorau  kompari  kaj 
fari  konkludojn  ;  sed  kiam,  estante  en  la  5-a  klaso  de 
gimnazio,  mi  komencis  ellernadi  lingvon  Anglan,  la 
simpleco  de  la  Angla  gramatiko  jetigis  en  miajn 
okulojn,  precipe  dank'  al  la  kruta  transiro  al  gi  de  la 
gramatikoj  Latina  kaj  Greka.  Mi  rimarkis  tiam,  ke 
la  riceco  de  gramatikaj  formoj  estas  nur  blinda 
historia  okazo,  sed  ne  estas  necesa  por  la  lingvo. 
Sub  tia  influo  mi  komencis  serci  en  la  lingvo  kaj 
for^etadi  la  senbezonajn  formojn,  kaj  mi  rimarkis,  ke 
la  gramatiko  ciam  pli  kaj  pli  degelas  en  miaj  manoj, 
kaj  baldaii  mi  venis  al  la  gramatiko  plcj  malgranda, 
kiu  okupis  sen  malutilo  por  la  lingvo  ne  pli  ol 
kelkajn  pagojn.  Tiam  mi  komencis  pli  serioze 
fordonigi  al  mia  revo.  Sed  la  grandegulaj  vortaroj 
ciam  ankorau  ne  lasadis  min  trankvila. 

Unu  fojon,  kiam  mi  estis  en  la  6-a  au  7-a  klaso  de 
la  gimnazio,  mi  okaze  turnis  la  atenton  al  la 
Burskribo  "SvejcarsZ;a/a,"  kiun  mi  jam  multajn  fojojn 
vidis,  kaj  poste  al  la  clpendajo  "  Konditors^aya. 
Tiu  ci  "  skaja ''  ekinteresis  min  kaj  raontris  al  mi,  ke 


55 

world,  and  in  flaming  words  persuade  men  to  revive 
one  of  these  languages  for  the  common  use.  Subse- 
quently, I  do  not  now  remember  how,  I  came  to  the 
firm  conviction  that  this  was  impossible,  and  I  began, 
indistinctly,  to  dream  of  a  new  and  artificial  language. 
I  often  made  attempts,  inventing  a  profusion  of 
artificial  declensions  and  conjugations,  etc.  But  the 
language  of  man,  with,  as  it  seemed  to  me,  its  endless 
mass  of  grammatical  forms,  its  hundreds  of  thousands 
of  words  and  ponderous  dictionaries,  appeared  to  me 
such  an  artificial  and  colossal  machine  that  I  more 
than  once  exclaimed — '  Away  with  dreams !  this 
labour  is  beyond  human  powers ! ' — and  nevertheless 
I  always  returned  to  my  dream. 

"In  childhood  (before  I  could  make  comparisons 
or  work  out  conclusions)  I  had  learnt  French  and 
German,  but  when,  being  in  the  5th  class  of  the 
gymnasium,  I  began  to  study  English,  the  simplicity 
of  the  English  grammar  flashed  upon  my  compre- 
hension (became  thrown  in  my  eyes),  thanks,  chiefly, 
to  the  steep  transition  to  it  from  the  Greek  and  Latin 
grammars.  I  observed  that  the  richness  of  grammatical 
forms  was  not  a  necessity,  but  merely  the  blind  result 
of  accidental  history.  Under  that  influence  I  com- 
menced to  search  into  the  language  and  to  discard  the 
unnecessary  ,forms,  and  I  noticed  that  the  grammar 
always  melted  more  and  under  my  hands,  and  soon  I 
arrived  at  a  tiny  grammar,  which,  without  causing 
any  disadvantage  to  the  language,  occupied  only  a  few 
pages.  Then  I  began  to  devote  myself  to  my  dream 
more  seriously.  Still,  the  giant  dictionaries  left  me 
no  peace  of  mind. 

"One  day,  when  I  was  in  the  6th  or  7th  class  of 
the  gymnasium,  I,  by  chance,  turned  my  attention  to 
the  sign  *  Svejskaja'  (drink  shop),  which  I  had  already 
seen  many  times,  and  afterwards  to  the  sign  'Konditor- 
skaja '     (sweet-shop).     This     '  skaja '    aroused     my 


56 

la  ^ufiksoj  donas  la  eblon  el  unu  vorto  fari  aliajn 
vortojn,  kiujn  oni  ne  devas  aparte  ellernadi.  Tiu  ci 
penso  ekposedis  min  tute,  kaj  mi  subite  eksentis  la 
teron  sub  la  piedoj.  Sur  la  terurajn  grandegulajn 
vortarojn  falis  radio  de  lumo,  kaj  ili  komencis  rapide 
malgrandigi  antaii  miaj  okuloj. 


"  La  problemo  estas  solvita ! "  diris  mi  tiam.  Mi 
kaptis  la  ideon  pri  sufiksoj  kaj  komencis  multe  labori 
en  tiu  ci  direkto.  Mi  komprenis,  kian  grandan 
signifon  povas  havi  por  la  lingvo  la  plena  uzado 
de  tiu  forto.  .  .  .  Baldaii  post  tio  mi  jam  havis 
skribitan  la  tutan  gramatikon  kaj  malgrandan 
vortaron.  .  .  . 

Tie  ci  mi  diros  gustatempe  kelkajn  vortojn  pri  la 
materialo  por  la  vortaro.  Multe  pli  frue,  kiam  mi 
sercis  kaj  eljetadis  cion  senbezonan  el  la  gramatiko, 
mi  deziris  uzi  la  principojn  de  la  ekonomio  ankau 
por  la  vortoj.  Konvinkita,  ke  estas  tute  egale,  kian 
formon  havos  tiu  ati  alia  vorto,  se  ni  nur  konsentos 
ke  gi  esprimas  la  donitan  ideon,  mi  simple  elpensadis 
vortojn,  penante,  ke  ili  estu  kiel  eble  pli  mallongaj 
kaj  ne  havu  senbezonan  nombron  da  literoj. 


Sed  tiun  ci  penson  mi  tuj  forjetis,  car  la  provoj 
kun  mi  mem  montris  al  mi,  ke  tiaj  elpensitaj  vortoj 
estas  tre  malfacile  ellemeblaj  kaj  ankorau  pli  mal- 
facile  memoreblaj.  Jam  tiam  mi  konvinkigis,  ke  la 
materialo  por  la  vortaro  devas  esti  Romana-Germana, 
sangita  nur  tiom,  kiom  gin  postulas  la  reguleco  kaj 
aliaj  gravaj  kondicoj  de  la  lingvo.  Estante  jam  sur 
tiu  ci  tero,  mi  baldau  rimarkis,  ke  la  nunaj  lingvoj 
posedas  grandegan  provizon  da  pretaj  jam  vortoj 
internaciaj,  kiuj    estas   konataj    al   ciuj  popoloj  kaj 


67 

interest,  and  showed  me  that  suflSxes  would  give 
me  power  to  make  out  of  one  word  other  words 
which  need  not  be  separately  learned.  This  thought 
began  to  take  complete  possession  of  me,  and  all  at 
once  I  began  to  feel  the  ground  beneath  my  feet. 
A  ray  of  light  had  fallen  upon  the  terrible  giant 
dictionaries,  and  they  began  to  shrink  rapidly  before 
my  eyes. 

"  '  The  problem  is  solved,'  I  said  then.  I  seized 
this  idea  of  suffixes,  and  began  to  work  hard  in  this 
direction.  I  understood  how  great  a  significance  the 
full  use  of  this  power  would  have  for  the  language. 
.  .  .  Soon  after  that  I  had  written  the  whole  grammar 
and  a  small  dictionary.  .  .  . 

"  Here  is  an  appropriate  place  for  me  to  say  a  few 
words  about  the  material  for  the  dictionary.  Much 
earlier,  when  I  had  examined  and  rejected  every 
non-essential  from  the  grammar,  I  had  desired  to 
exercise  the  principles  of  economy  for  the  words 
also.  Convinced  that  it  was  a  matter  of  indifference 
what  form  any  particular  word  took,  so  long  as  it 
was  agreed  that  it  should  express  a  given  idea,  I 
simply  invented  words,  taking  care  that  they  should 
be  as  short  as  possible  and  should  not  contain  an 
unnecessary  number  of  letters. 

"  But  I  immediately  rejected  this  thought,  for  my 
own  personal  experiments  proved  that  these  invented 
words  were  very  difficult  to  learn,  and  even  more  so 
to  remember.  I  came  to  the  conclusion  that  the 
material  for  the  dictionary  must  be  Romance- 
Teutonic,  altered  only  so  far  as  regularity  and  other 
important  requirements  of  language  demanded. 
Standing  upon  this  ground,  I  soon  observed  that 
the  present  languages  possessed  an  immense  supply 
of  words  already  international,  which  were  known  to 


V. 


58 

faras  trezoron  por  estonta  lingvo  internacia — kaj  mi 
kompreneble  utiligis  tiun  ci  trezoron. 

En  la  jaro  1878  la  lingvo  estis  jam  pli-malpli  preta. 

Tiel  finigis  la  unua  periodo  de  la  lingvo. 

Mi  estis  tiam  ankoraii  tro  juna  per  eliri  publike 
kun  mia  laboro,  kaj  mi  decidis  atendi  ankoraii 
5 — 6  jarojn  kaj  dum  tiu  ci  tempo  zorgerae  elprovi 
la  lingvon  kaj  plene  prilabori  gin  praktike.  Post  duon- 
jaro  post  la  festo  de  5-a  de  Decembro,  1878,  ni  finis 
la  gimnazian  kurson  kaj  disiris.  Mi  restis  tute  sola. 
Antauvidante  nur  mokojn  kaj  persekutojn,  mi  decidis 
kasi  antaii  ciuj  mian  laboron. 

Dura  kvin  kaj  duono  da  jaroj  de  mia  estado  en 
universitato,  mi  neniam  parolis  kun  iu  pri  mia  afero. 
Tiu  ci  tempo  estis  por  mi  tre  malfacila.  La  kaseco 
turmentis  min ;  devigita  zorgeme  kasadi  miajn  pen- 
sojn  kaj  planojn  mi  preskau  nenie  estadis,  en  nenio 
partoprenadis,  kaj  la  plej  bela  tempo  de  la  vivo — la 
jaroj  de  studento — pasis  por  mi  plej  malgaje.  .  .  . 

Dum  ses  jaroj  mi  laboris  perfektigante  kaj  pro- 
vante  la  lingvon — kaj  mi  havas  sufice  da  laboro, 
kvankam  en  la  jaro  1878  al  mi  sajnis,  ke  la  lingvo 
jam  estas  tute  preta.  Mi  multe  tradukadis  en  mian 
lingvon,  skribis  en  gi  verkojn  originalajn,  kaj  vastaj 
provoj  montris  al  mi,  ke  tio,  kio  sajnis  al  mi  tute 
preta  teorie,  estas  ankorati  ne  preta  praktike. 

...  La  praktiko  do  ciam  pli  kaj  pli  konvinkadis 
min,  ke  la  lingvo  bezonas  ankorati  ian  nekapteblan 
"  ion,"  la  kunligantan  elementon,  donantan  al  la 
lingvo  vivon  kaj  difinitan,  tute  formitan  "  spiriton." 

Mi  komencis  tiam  evitadi  laiivortajn  tradukojn  el 
tiu  aii  alia  lingvo  kaj  penis  rekte  pensi  en  la  lingvo 
neiitrala. 

Poste  mi  rimarkis,  ke  la  lingvo  en  miaj  manoj 
cesas  jam  esti  senfundamenta  ombro  de  tiu  aii  alia 


59 

all  people,  and  which  formed  a  veritable  treasure  for 
the  future  international  language — and,  of  course,  1 
utilised  this  treasure. 

"  In  1878  the  language  was  more  or  less  ready. 

•'  Thus  was  finished  the  first  period  of  the  language. 

"  I  was  then  still  too  young  to  appear  publicly  with 
my  work,  and  I  decided  to  wait  five  or  six  years 
longer,  and  during  that  time  to  test  carefully  the 
language  and  to  work  it  out  fully  and  practically. 
Half  a  year  after  the  feast  of  December  5th,  1878,  we 
finished  our  course  at  the  gymnasium  and  separated. 
I  remained  alone.  Foreseeing  only  mockery  and 
persecution,  I  decided  to  hide  my  work  from  the  eyes 
of  all. 

"For  five  and  a-half  years  whilst  I  was  at  the 
University  I  never  spoke  to  anyone  about  it.  That 
was  a  very  trying  time  for  me.  The  secrecy  tor- 
mented me.  Compelled  to  conceal  carefully  my 
thoughts  and  plans,  I  went  scarcely  anywhere,  took 
no  part  in  anything,  and  the  most  enjoyable  time  of 
life — the  student-years — was,  for  me,  the  saddest.  .  .  . 

"  For  six  years  I  worked  at  perfecting  and  testing 
my  language,  and  I  had  sufficient  work,  although  in 
1878  I  had  thought  that  it  was  quite  ready.  I  made 
many  translations  and  wrote  original  works  in  it,  and 
severe  trials  showed  me  that  what  I  had  considered 
to  be  quite  finished  in  theory  was  nevertheless  not 
ready  for  practical  use. 

"...  Practice  ever  more  and  more  convinced  me 
that  a  language  requires  still  an  indescribable  some- 
thing, a  uniting  element,  giving  to  it  life  and  a 
defined  and  wholly  formed  spirit. 

"  I  began  then  to  avoid  literal  translations  from 
this  or  the  other  language,  and  endeavoured  to  think 
directly  in  the  neutral  language. 

"Afterwards  I  noticed  that  the  language  in  my 
hands  had  already  ceased  to  be  a  shadowy  reflection 


60 

lingvo,  kun  kiu  mi  havas  la  aferon  en  tiu  ati  alia 
minuto,  kaj  ricevas  sian  propran  spiriton,  sian  pro- 
pran  vivon,  la  propran  difinitan  kaj  klare  esprimitan 
fizionomion,  ne  dependantan  jam  de  iaj  influojn. 

La  parolo  fluis  jam  mem,  flekseble,  gracie  kaj  tute 
libere,  kiel  la  viva  patra  lingvo.  .  .  . 

Mi  finis  la  universitaton  kaj  komencis  mian 
medicinan  praktikon.  Nun  mi  komencis  jam  pensi 
pri  la  publika  eliro  de  mia  laboro.  Mi  pretigis  la 
manuskripton  de  mia  unua  brosuro  ("D-ro  Esperanto. 
Lingvo  internacia.  Antaiiparolo  kaj  plena  lerno- 
libro ")  kaj  komencis  serci  eldonanton.  Dum  du 
jaroj  mi  vane  sercis.  Kiam  mi  jam  trovis  unu,  li 
dum  duonjaro  pretigis  mian  broSuron  por  eldono  kaj 
fine — rifuzis. 

Fine,  post  longaj  klopodoj,  mi  prosperis  mem 
eldoni  mian  unuan  brosuron  en  Julio  de  la  Jaro 
1887. 


PLENA      QRAMATIKO      DE     ESPERANTO. 

A. — Alfabeto. 

Aa,  Bh,  Cc,  6c,  Dd,  Ee,  Ff,  Gg,  6§,  Eh,  6h,  It,  Jj, 
Jj,  Kk,  LI,  Mm,  Nn,  Oo,  Pp,  Br,  Ss,  Ss,  Tt,  Uu,  Uu, 
Vv,  Zz. 

Eimarko. — Presejoj,  kiuj  ne  posedas  la  lUerojn  c,  §,  h, 
♦,  s,  u,  povas  anstataH  Hi  uzi,  ch,  gh,  hh,  jh,  sh,  u. 

B. — Reguloj. 

(1)  Artikolo  nedijinita  ne  ekzistas ;  ekzistas  nur 
artikolo  difinita  (la),  egala  por  ciuj  seksoj,  kazqj  kaj 
nombrqj. 


61 

of  the  language  with  which  I  was  occupied  at  this  or 
the  other  minute,  and  was  becoming  imbued  with  its 
own  spirit,  its  own  life,  a  properly  defined  and  clearly 
expressed  physiognomy  independent  of  any  other 
influence. 

"  My  speech  flowed  of  itself  flexibly,  gracefully,  and 
quite  freely,  just  as  my  living  native  language.  .  .  . 

"  I  had  left  the  University  and  begun  my  medical 
practice  ;  now  I  began  to  consider  the  public  outcome 
of  my  labour.  I  had  prepared  the  manuscript  of  my 
first  brochure,  *  An  International  Language,  by  Dr. 
Esperanto,'  and  begun  to  seek  for  a  publisher.  For 
two  years  I  looked  in  vain.  And  when  indeed  I 
had  found  one,  he  spent  half  a  year  in  preparing  my 
brochure  for  publication,  and  finally — refused. 

"  At  length,  after  strenuous  eff'orts,  I  succeeded  in 
publishing  the  brochure  myself  in  July,  1887." 


^DaC-rigo  dk  "Plena  Gramatiko." 

Rimarko. — La  uzado  de  la  artiholo  estas  tia  sama, 
Tciel  en  la  aliaj  lingvqj.  La  personoj,  par  Iciuj  la  uzado 
de  la  artikolo  jyrezentas  malfacilajon,  povas  en  la  unua 
tempo  tute  §in  ne  uzi. 

(2)  La  substantivoj  liavas  la  fini^on  o.  Por  la 
formado  de  la  multenombro  oni  aldonas  la  fini§on  j. 
Kazqj  ekzistas  nur  du :  nominaiivo  kaj  akuzativo ;  lalasta 
estas  ricevata  el  la  nominaiivo  per  la  aldono  de  lajmi§o  n. 

*  This  "Complete  Grammar"  is  probably  the  "tiny"  one 
spoken  of  by  Dr.  Zamenhof  on  page  65.  Upon  the  "Plena 
Gramatiko"  all  national  Esperanto  Grammars  have  been 
built  up — it  is  taken  from  the  ^'  Fundamenta  Krestomatio," 
the  study  of  which  the  Doctor  recommends  as  the  indispens- 
able model  of  style. 


62 

La  ceteraj  hazoj  estas  esprimalaj  per  lielpo  de  prepozicioj 
(la  genitivo  per  de,  la  dafivo  per  al,  la  ablativo  per  per 
aU  aliaj  p-epoziciqj  kiu  la  senco). 

(3)  La  adjektivo  fini§as  per  a.  Kazoj  kaj  n&mJyroj 
kiel  ce  la  suhstantivo.  La  koviparativo  estas  farata  per  la 
vorto  pli,  la  superlativo  pier  plej ;  ce  la  k&mparativo  oni 
uzas  la  p'epozicion  \]ionjunkcion\  ol. 

(4)  La  numeral oj  fundamentaj  (ne  estas  deklinaciataj) 
estas :  unii,  du,  tri,  kvar,  kvin,  ses,  sep,  ok,  naii,  dek, 
cent,  mil.  La  dekoj  kaj  centoj  estas  formataj  per  simpla 
kunigo  de  la  numeraloj.  Far  la  signado  de  numeraloj 
ordaj  oni  aldonas  la  finigon  de  la  adjektivo ;  par  la 
muUoblaj — la  sufikson  obi,  por  la  noinbi-onaj — on,  pm-  la 
kolektaj — op,  por  la  disdividaj — la  vorton  po.  Krom  tio 
povas  esti  uzataj  numeraloj  substantivaj  kaj  adverbaj. 

(5)  Pronomoj  personaj :  mi,  vi,  li,  si,  ^i  (pri  dbjekto 
ait  besto),  si,  ni,  vi,  ili,  oni ;  la  pronomoj  posedaj  estas 
formataj  per  la  aldono  de  la  finigo  adjektiva.  La 
deklinacio  estas  kiel  ce  la  svhstantivoj. 

(6)  La  verbo  ne  estas  kin§ata  laU  personoj  nek  nom- 
brqj.  Foi'mqj  de  la  verbo  :  la  tempo  estanta  akc^ptas  la 
Jinigrm  -as  ;  la  tempo  estinta  -is  ;  la  tempo  estonta  -os  ; 
la  modo  kondica  -us  ;  la  modo  m-dona  -u  ;  la  modo  sendi- 
fina  -i.  Participqj  (kun  senco  adjektiva  aU  adverba): 
aktiva  estanta  -ant ;  aktiva  estinta  -int ;  aktiva  estonta 
-ont ;  pasiva  ^  estanta  -at ;  pasiva  estinta  -it ;  pasiva 
estonta  -ot.  Ciuj  formoj  de  la  pasivo  estas  formataj  per 
helpo  de  responda  formo  de  la  verbo  esti  kaj  participo 
pasiva  de  la  bezonata  verbo ;  la  prepozicio  ce  la  pasivo 
estas  de. 

(7)  La  adverboj  finigas  per  e;  gradoj  de  komparado 
kiel  ce  la  adjektivoj. 

(8)  Ciuj  prepozicioj  postulas  la  naniinativon. 


63 

(9)  Ciu  vorto  estas  legata,  Mel  gi  estas  shrihita. 

(10)  La  akcento  estas  diam  sur  la  antaulasta  silabo. 

(11)  Vortoj  kunmetUaj  estas  formataj  per  simpla 
hmigo  de  la  vortoj  (la  cefa  vorto  staras  en  la  fino)  ;  la 
gramatikaj  fini^  estas  rigardataj  ankait  kiel  memstaraj 
vortoj. 

(12)  Ge  alia  nea  vorto  la  vorto  ne  estas  forlasata. 

(15)  Por  morUri  dird:ton,  la  vortoj  ricevas  lafinigon 
de  la  akuzativo. 

(14)  Ciu  prepozicio  havas  difinitan  Tcaj  konstantan 
signifon :  sed  se  ni  devas  uzi  ian  prepozicion  Tcaj  la  rekfa 
senco  ne  montras  al  ni,  loan  norm  prepozicion  ni  devas 
preni,  tiam  ni  uzas  la  prepozicion  je,  km  menistaran 
signifon  ne  havas.  AnstataH  la  prepozicio  je  onipovas 
ankau  uzi  la  akuzativon  sen  prepozicio. 

(16)  La  tiel  nomataj  vortoj  fremdaj,  i.e.  tiuj,  kiujn  la 
plimulto  de  la  lingvoj  prenis  el  unu  fonto,  estas  uzattaj  en 
la  lingvo  Esperanto  sen  San^o,  ricevante  linr  Id  ortografion 
de  tin  a  lingvo ;  sed  ce  diver'saj  vortoj  de  unu  radiko  estas 
pli  bone  uzi  sensange  nur  la  vorton  fundamentan  kaj  la 
ceterajn  formi  el  tiu  H  lasta  IfibH  la  regulqj  de  la  lingvo 
Espei-anto. 

(16)  Lafina  vokalo  de  la  subsiantivo  kaj  de  la  artikolo 
povas  esti  forlasata  kaj  anstataitigata  de  apostrofo. 

Eltirita  el  "  Fundamenta  Krestomatio." 


CONTENTS. 


PAGE 

Guide  to  Contents 2 

Alpa  Rozo,  with  analysis  intended  to  help  in  7nem- 

orizing  the  affixes 4 

Kio  okazis  al  Hencjo,  with  parallel  iranslaiion  (a 
rigmarole  containing  examples  of  the  different 

uses  of  ig,  ig,  ec,  aj,  etc.) 18 

La  Letero  al  la  Rekruto 22 

Bagh  la  Tigro 29 

Jingles 32 

The  New  Bilingualism 33 

Espero  {with  translation) 34 

Guadeamus 36 

La  Celo  Esperanta 37 

Nova  Kanto 38 

God  Save  the  King 40 

Tiny  Tim's  Christmas  Dinner 41 

Kristnasko  en  Svedujo 45 

Mi  Mem 48 

Naskigo  de  Esperanto 50 

Plena  Gramatiko 60 


-jiiujC 


i-^   >^/ 


!}l|»S'Tl6  4968 


UC  SOUTHERN  REGIO':-' 


A     000  126  439     9 


««r«(^ 


RANTO 


Containing    Grammar^    Vocabidary    and 
Exercises,  wkh  Key,  by  J.  C.  O'Connok^ 

Ph.D.     Paper.  lOc.  net. 


Kr.giish-Esp'Cranto  and    Esperanto-Eng- 
Sish,  by  j.  C.  O'Connos,  B.A.     Paper, 

A  First  l^d&deir  in  Esperanto 

Hy  E.  A.  I,AWRKNCE.     Cloth,  25c.  net. 

Lessors  In  Esperaoto 

Based  on  Dr.  Zamf.nhof'.s  '*Ekzercaro," 
H\  George  W,  Ri;li.en.     Cloth,  25c.  n^t.,.. 

-QTAr 

Student's  Complete  Text  Ik>ok    University 
boards,  50c.  net.  Southei 


Librar 


Fleming  if;  Eevell  Company 

Publishers 


